Η Έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα που αφορά την ελληνική οικονομία: την αρνητική Καθαρή Διεθνή Επενδυτική Θέση της χώρας. Αυτός ο δείκτης αποκαλύπτει τον βαθμό εξάρτησης από εξωτερική χρηματοδότηση και την ευπάθεια του οικονομικού συστήματος.
Τι δείχνει η Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση
Ο δείκτης της Καθαρής Διεθνούς Επενδυτικής Θέσης παραμένει βαθιά αρνητικός για την Ελλάδα. Αυτό το στοιχείο είναι σημαντικό γιατί χαρακτηρίζει την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και τον τρόπο διαχείρισής της.
Ο δείκτης αυτός αφορά τις τράπεζες, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Δηλαδή ακριβώς το τμήμα του συστήματος που παραμένει εκτεθειμένο στις εξελίξεις της οικονομικής πραγματικότητας. Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα τμήματα δεν έχουν το ίδιο επίπεδο προστασίας που διαθέτει το δημόσιο.
Η διαφορά με το δημόσιο χρέος
Η εφιαλτική μνημονιακή δεκαετία άφησε ένα δημόσιο χρέος που είναι τεράστιο σε σχέση με το ΑΕΠ. Ωστόσο, το δημόσιο διαθέτει ένα πλέγμα προστασίας που δεν υπάρχει για το υπόλοιπο σύστημα.
Το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους έχει σταθερό και χαμηλό επιτόκιο. Έχει εξαιρετικά μακρά διάρκεια λήξης και βρίσκεται εκτός αγορών, στα χέρια θεσμικών δανειστών όπως το EFSF/ESM. Με αυτόν τον τρόπο δεν αντιμετωπίζεται κίνδυνος μιας κλασικής κρίσης χρέους τύπου 2010–2012.
Το «μαξιλάρι» του EFSF/ESM είναι πραγματικό και σταθερά συρρικνώνει το χρέος ως προς το ΑΕΠ με τη διαχείριση του από τον ΟΔΔΗΧ. Οι εγγυήσεις των προγραμμάτων Ηρακλής Ι, ΙΙ και ΙΙΙ έχουν εν μέρει επεκτείνει αυτή την προστασία και στο τραπεζικό σύστημα.
Η ενεργειακή κρίση ως πολλαπλασιαστής ευπάθειας
Σε αυτό το σκηνικό έρχεται η ενεργειακή κρίση, η οποία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ευπάθειας και ευαλωτότητας για την ελληνική οικονομία. Η χώρα αντιμετωπίζει ένα περιβάλλον που είναι διεθνώς ασταθές και ακραία προβληματικό.
Η ενεργειακή κρίση δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις σε μια οικονομία που ήδη εξαρτάται από εξωτερική χρηματοδότηση. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο για τα τμήματα του συστήματος που δεν έχουν προστασία, όπως οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Η Ευρώπη και η Ευρωζώνη ειδικά βιώνουν εκ νέου τη δυναμική της ενεργειακής κρίσης. Δεν έχουν ακόμα καταφέρει να αντιμετωπίσουν πλήρως την προηγούμενη φάση που ξέσπασε το 2022.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει αλλάξει τα δεδομένα, επιδεινώνοντας την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αυτό έχει άμεσες συνέπειες και για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται σε μεγαλύτερη ευπάθεια λόγω της αρνητικής διεθνούς επενδυτικής θέσης της.
Η διαρθρωτική οικονομική ευπάθεια
Η εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από εξωτερική χρηματοδότηση αναδεικνύει το εύρος της διαρθρωτικής οικονομικής και πολιτικής ευπάθειας του συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα παραμένει ευάλωτη σε εξωτερικές κρίσεις και αστάθειες.
Η κατάσταση απαιτεί συνεχή επitfulness και στρατηγική διαχείριση για να διασφαλιστεί η σταθερότητα της οικονομίας. Οι ενέργειες των πολιτικών αρχών και των θεσμών πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτή τη διαρθρωτική ευπάθεια.
