Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε δραματικό τελεσίγραφο στο Ιράν, απειλώντας με καταστροφή ενός «ολόκληρου πολιτισμού» εάν η Τεχεράνη δεν ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ. Η προθεσμία λήγει στις 03:00 τα ξημερώματα της Τετάρτης 8 Απριλίου 2026.
Οι απειλές του Αμερικανού προέδρου
Ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποίησε την πλατφόρμα Truth Social για να διαμηνύσει τις απειλές του. «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα χαθεί απόψε και δεν θα ξαναγυρίσει ποτέ», έγραψε χαρακτηριστικά. Παρόλα αυτά, δεν κρύβει ότι προτιμά να μην φτάσει σε τέτοια σημεία, αναφέροντας δειλά: «Δεν θέλω να συμβεί αυτό, αλλά πιθανότατα θα συμβεί».
Ο Τραμπ χαρακτηρίζει την αποψινή νύχτα ως «μία από τις πιο σημαντικές στιγμές της μακράς και περίπλοκης ιστορίας του κόσμου». Η δήλωσή του επικεντρώνεται στον τερματισμό του ενεργειακού αποκλεισμού που επιβάλλει η Τεχεράνη στο κρίσιμο στενό της Ασίας.
Μια ρωγμή ελπίδας ανάμεσα στις απειλές
Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το παράθυρο για εξέλιξη. Αναφέρει ότι «πλήρη και ολική αλλαγή καθεστώτος» έχει επέλθει στο Ιράν, με νέα πρόσωπα να αναλαμβάνουν σημαντικούς ρόλους στη χώρα. Τα νέα αυτά πρόσωπα περιγράφονται ως «διαφορετικά, πιο έξυπνα και λιγότερο ριζοσπαστικοποιημένα».
Με βάση αυτή την αναγνώριση δυνητικών αλλαγών στη δομή εξουσίας της Τεχεράνης, ο Τραμπ υποδηλώνει ότι «ίσως κάτι επαναστατικά υπέροχο μπορεί να συμβεί». Η δήλωσή του κλείνει με ένα αναπάντεχο στοιχείο ανθρωπιάς: «Ο Θεός να ευλογεί τον Μεγάλο Λαό του Ιράν».
Η ενεργειακή κρίση που δημιουργείται
Παράλληλα με τις δηλώσεις του Τραμπ, η κατάσταση έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές συνέπειες στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές. Η νήσος Χαργκ, ένας κρίσιμος κόμβος της ιρανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας, δέχτηκε χτυπήματα, σύμφωνα με δηλώσεις αμερικανών αξιωματούχων. Ωστόσο, δόθηκε διαβεβαίωση ότι τα πλήγματα δεν επηρέασαν πετρελαϊκές υποδομές.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε σε συνέντευξή του ότι ο κόσμος αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Ξεπερνά ακόμα και τις κρίσεις του 1973, 1979 και 2002 συνολικά.
Οι τιμές του πετρελαίου καταγράφουν σημαντικές αυξήσεις λόγω της γεωπολιτικής έντασης. Το βαρέλι Brent κινείται κοντά στα 111 δολάρια, παραμένοντας σταθερά πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων. Ένα χρόνο νωρίτερα, ο μέσος όρος ανερχόταν μόλις στα 69 δολάρια, δείχνοντας το μέγεθος της ανόδου.
Ποιες χώρες κινδυνεύουν περισσότερο
Σύμφωνα με τον Μπιρόλ, οι αναπτυσσόμενες οικονομίες βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο. Οι πληθυσμοί τους θα πληγούν ιδιαίτερα από την αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Επιπλέον, οι τιμές των τροφίμων αναμένεται να ανέβουν, ενώ ο γενικός πληθωρισμός θα ενισχυθεί περαιτέρω.
Τρία πιθανά σενάρια για τις επόμενες ώρες
Η Wall Street Journal αναγνωρίζει τρία βασικά σενάρια για τη εξέλιξη της κρίσης. Πρώτον, μια «καμία άμεση ενέργεια» θεωρείται η λιγότερο πιθανή, καθώς ο Τραμπ έχει επενδύσει σημαντικά πολιτικά στο τελεσίγραφο και μια υπαναχώρηση θα του υπονόμευε την αξιοπιστία.
Δεύτερον, υπάρχει η δυνατότητα μιας «συμφωνίας» ή παράτασης της προθεσμίας μέσω διαπραγματεύσεων. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να επικαλεστεί εξελίξεις στις συνομιλίες για να μεταθέσει την προθεσμία κατά λίγες ημέρες. Διπλωματικές πρωτοβουλίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, αν και οι μέχρι στιγμής ιρανικές προτάσεις δεν κρίνονται ικανοποιητικές.
Τρίτον, το πιο δραματικό σενάριο περιλαμβάνει «σφοδρά πλήγματα» αν η Ουάσιγκτον κρίνει ότι η Τεχεράνη προσπαθεί να καθυστερήσει τις διαπραγματεύσεις σκόπιμα. Αυτές θα μπορούσαν να είναι μαζικές ή κλιμακωτές, με στόχο την αύξηση της πίεσης.
Αμφισβήτηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων
Ωστόσο, ο στρατιωτικός αναλυτής Πίτερ Λέιτον, συνεργάτης του Griffith Asia Institute, αμφισβήτησε τη δυνατότητα των ΗΠΑ και του Ισραήλ να «εξουδετερώσουν» το Ιράν σε μία νύχτα, όπως υποδηλώνουν οι δηλώσεις Τραμπ. Σύμφωνα με τα δεδομένα που εξέτασε, έξι βομβαρδιστικά B-2 θα μπορούσαν να μεταφέρουν 96 βόμβες JDAM των 900 κιλών σε μία μόνο αποστολή.
Υποθέτοντας δύο αποστολές την ημέρα, αυτό αντιστοιχεί σε 192 πλήγματα. Μια κοινή αμερικανο-ισραηλινή δύναμη 40 F-15 θα μπορούσε να προσθέσει άλλες 240 βόμβες, φτάνοντας συνολικά τα 332 χτυπήματα. Ο Λέιτον τονίζει ότι ακόμα κι αν κάθε βόμβα χτυπήσει τον στόχο της, είναι απίθανο να ολοκληρώσει το αποφασιστικό σκοπό της.
Μεγάλες γέφυρες και σταθμοί παραγωγής ενέργειας απαιτούν προσεκτικό σχεδιασμό και ενδεχομένως πολλαπλά χτυπήματα για να καταστραφούν ολοσχερώς. Παρόλα αυτά, ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να ενισχύσει τη δύναμή του με βομβαρδιστικά B-1 και B-52, αλλά ακόμη και τότε η ολοκληρωτική «εξουδετέρωση» του Ιράν παραμένει περισσότερο από αμφίβολη.
