Η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας πραγματοποιούν συστηματική έρευνα στην πεδιάδα της αρχαίας Ερέτριας. Κατά την περίοδο 2021–2025, έχουν αποκαλύψει εκατοντάδες ευρήματα που φωτίζουν την ιστορία της περιοχής.
Τα ευρήματα της αρχαιολογικής έρευνας
Σε έκταση 30 τετραγωνικών χιλιομέτρων, οι ερευνητές καταγράφηκαν περισσότερες από 200 κατασκευές. Συλλέχθησαν εκατοντάδες ευρήματα που τεκμηριώνουν την ανθρώπινη παρουσία από την Προϊστορική έως τη Μεσαιωνική εποχή.
Τα αποτελέσματα παρέχουν νέα στοιχεία για την εξέλιξη του τοπίου. Το σημαντικότερο είναι ότι φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές κοινότητες αξιοποίησαν τους διαθέσιμους πόρους τους. Επίσης, η έρευνα ρίχνει φως στο αγροτικό τοπίο και στη γεωργία της αρχαιότητας.
Τα αρχαία οδικά δίκτυα αποτελούν ένα σημαντικό αντικείμενο μελέτης. Η ανάλυσή τους επιτρέπει τη κατανόηση της ανάπτυξης της πόλης της Ερέτριας. Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται η ένταξη του ιερού της Αρτέμιδος στο αρχαίο τοπίο.
Τεχνολογία και μεθοδολογία έρευνας
Η μεθοδολογία που εφαρμόζεται είναι επίγεια. Τα επιφανειακά ευρήματα — θραύσματα κεραμικής, κεράμων και λίθινα εργαλεία — καταγράφονται και γεωαναφέρονται με ακρίβεια. Τοποθετούνται σε Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS) για την ακριβή χαρτογράφηση των συγκεντρώσεων.
Οι ερευνητές αξιοποιούν σύγχρονες τεχνολογίες. Ειδικότερα, χρησιμοποιούν τηλεπισκόπηση μέσω LiDAR. Αυτή η τεχνολογία ανιχνεύει αρχαιολογικά κατάλοιπα που βρίσκονται κάτω από τη βλάστηση. Τοίχοι, αναβαθμίδες και αρχαίες οδοί γίνονται ορατά μέσω αυτής της μεθόδου.
Νέα δεδομένα για το αρχαίο τοπίο
Ο συνδυασμός επιτόπιων παρατηρήσεων και τεχνολογικών μεθόδων αποκάλυψε ένα πολύπλοκο δίκτυο. Ταυτοποιήθησαν δέκα περίπου οικισμοί που ερμηνεύονται ως αρχαίοι δήμοι. Εντοπίστηκαν επίσης αγροικίες, νεκροταφεία, λατομεία και λαξευτά ελαιοτριβεία.
Μεσαιωνικά παρεκκλήσια και τμήματα αρχαίων οδικών αξόνων ολοκληρώνουν το εύρημα. Οι έρευνες προσφέρουν μια νέα ανάγνωση του τοπίου και των ιστορικών διεργασιών που το διαμόρφωσαν διαχρονικά.
Τα δεδομένα παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για την οικολογία, τη γεωργία και την οικιστική ανάπτυξη. Επίσης, φωτίζουν την οικονομία, τις μεταφορές και τις εμπορικές ανταλλαγές. Η κοινωνική συνοχή των αρχαίων κοινοτήτων γίνεται κατανοητή μέσα από αυτό το υλικό.
Παράλληλα, η έρευνα αποτελεί εργαλείο προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτή απειλείται από τη σύγχρονη αστικοποίηση της περιοχής.
Ολοκληρωμένη εικόνα της ιστορίας της περιοχής
Συνδυάζοντας τα αποτελέσματα της επιφανειακής έρευνας με άλλες ανασκαφικές μελέτες, δημιουργείται ένα μοναδικό σύνολο δεδομένων. Αυτό καλύπτει την εξέλιξη της περιοχής από το τέλος της Νεολιθικής εποχής. Φτάνει μέχρι τη νεότερη περίοδο του 19ου αιώνα.
Η έρευνα διενεργήθηκε στην πόλη της Ερέτριας και στο ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος. Τα αποτελέσματα δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της ανάπτυξης της περιοχής διαχρονικά.
Δύναμη και συνεργασία ερευνητών
Σε κάθε ερευνητική περίοδο συμμετείχαν αρχαιολόγοι και γεωμορφολόγοι. Φοιτητές αρχαιολογίας από την Ελβετία, την Ελλάδα και άλλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια συνέβαλαν στο έργο. Υπό την καθοδήγηση έμπειρων ερευνητών, οι νέοι αρχαιολόγοι συμμετείχαν σε όλα τα στάδια της έρευνας. Από τη συλλογή δεδομένων έως την ανάλυσή τους, αποκτούν πολύτιμη εκπαίδευση και εμπειρία.
Η διεύθυνση του ερευνητικού προγράμματος ανατέθηκε στην Α. Γ. Σίμωσι, Επίτιμη Έφορο Αρχαιοτήτων, και στον S. Fachard. Η συνεργασία αυτή αποτελεί παράδειγμα διεθνούς ακαδημαϊκής συνεργασίας.
