Το σουβλάκι και η πίτσα αντιμετωπίζουν διαφορετικές πιέσεις στις τιμές τους, παρά την ίδια αύξηση του κόστους των πρώτων υλών. Το σουβλάκι έχει υπερδιπλασιάσει την τιμή του από το 2019, ενώ η πίτσα παραμένει περισσότερο προσιτή.
Οι ραγδαίες αυξήσεις του σουβλακιού
Το σουβλάκι κόστιζε 2 ευρώ το 2019 και σήμερα ξεπερνά τα 5 ευρώ. Η αύξηση αυτή της τάξης του 150% σε περίπου έξι χρόνια είναι δραματική για το δημοφιλές street food. Η πίεση στις τιμές προέρχεται κυρίως από την ακρίβεια του κρέατος, που σημειώνει διψήφια αύξηση και αποτελεί βασικό συστατικό.
Αντίθετα, η πίτσα από περίπου 6 ευρώ το 2019, η κλασική μαργαρίτα κυμαίνεται σήμερα στα 9 ευρώ. Οι αυξήσεις δεν ξεπερνούν το 50%, δηλαδή σημαντικά χαμηλότερες σε ποσοστό από εκείνες του σουβλακιού. Πολλές αλυσίδες προσφέρουν και οικονομικότερες επιλογές ανάλογα με τον τρόπο παραλαβής.
Γιατί η πίτσα ανατιμήθηκε λιγότερο
Τα υλικά της πίτσας δεν έχουν ανατιμηθεί στο βαθμό που ανατιμήθηκαν τα υλικά του σουβλακιού. Ο πόλεμος στην Ουκρανία πυροδότησε εντόνως τις τιμές σιτηρών, ηλιελαίου και άλλων σημαντικών πρώτων υλών για τις πιτσαρίες.
Στην περίοδο 2021-2022, οι ανατιμήσεις στην Ελλάδα έφτασαν το 13% κατά έτος για την πίτσα. Το 2023 προστέθηκε νέα αύξηση γύρω στο 15% κατά μέσο όρο, συνδεδεμένη με την τιμή του ελαιολάδου, της ενέργειας και των μεταφορών. Παρόλα αυτά, οι αυξήσεις αυτές παραμένουν χαμηλότερες από αυτές του σουβλακιού.
Δομή αγοράς και διαπραγματευτική δύναμη
Η διαφορά στις ανατιμήσεις εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τη δομή της αγοράς. Η αγορά πίτσας κυριαρχείται από εδραιωμένες αλυσίδες με μεγάλη διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στους προμηθευτές. Αυτές μπορούν να εξασφαλίσουν καλύτερες τιμές σε βασικές προμήθειες και να χαμηλώνουν το λειτουργικό κόστος.
Αντιθέτως, η αγορά του σουβλακιού είναι κατακερματισμένη. Το μεγαλύτερο μερίδιο ελέγχουν μικρά ανώνυμα σημεία πώλησης και μεμονωμένα καταστήματα εστίασης. Αυτά δεν έχουν την ίδια ισχυρή θέση διαπραγμάτευσης με τους προμηθευτές, επομένως δεν μπορούν να απορροφήσουν τις ανατιμήσεις και αναγκάζονται να τις μεταφέρουν στον καταναλωτή.
Οι μεγάλες εταιρείες διαθέτουν περισσότερα περιθώρια για απορρόφηση αυξήσεων χωρίς να αυξήσουν άμεσα τις τελικές τιμές. Τα μικρά σουβλατζίδικα δεν έχουν αυτή την ευχέρεια.
Το σουβλάκι ως τουριστικό προϊόν
Το σουβλάκι, ως παραδοσιακό ελληνικό έδεσμα, έχει ενταχθεί στο τουριστικό προϊόν της χώρας. Αυτό έχει παρασύρει το σουβλάκι στο κύμα ανατιμήσεων ειδών με υψηλή ζήτηση από ξένους επισκέπτες. Η υψηλότερη ζήτηση και η τουριστική ζήτηση επιτρέπουν μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών.
Η πίτσα παραμένει προσιτή
Παρά τις συνεχείς αυξήσεις στις τιμές των πρώτων υλών, η πίτσα παραμένει προσιτή και δημοφιλής. Ο έντονος ανταγωνισμός στην αγορά με πολλές εδραιωμένες αλυσίδες εξασφαλίζει ότι οι καταναλωτές έχουν επιλογές και ικανοποιητικές τιμές. Το σουβλάκι, αντίθετα, αντιμετωπίζει περιορισμένο ανταγωνισμό και δυσκολότερη κατάσταση για τους μικρούς πωλητές.
