Το σουβλάκι και η πίτσα αντιμετωπίζουν διαφορετικές πιέσεις κόστους λόγω της ακρίβειας στις πρώτες ύλες. Τα τελευταία χρόνια, τα δύο δημοφιλέστερα street food της χώρας έχουν ακολουθήσει αποκλίνουσες πορείες ανατιμήσεων, με το σουβλάκι να καταγράφει πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις.
Εκρηκτικές αυξήσεις στο σουβλάκι
Το σουβλάκι κόστιζε 2 ευρώ το 2019 και σήμερα ξεπερνά τα 5 ευρώ. Αυτό σημαίνει αύξηση της τάξης του 150% σε περίπου έξι χρόνια. Το παραδοσιακό ελληνικό έδεσμα υπερδιπλασίασε την τιμή του με απότομο ρυθμό.
Η κύρια αιτία βρίσκεται στις πρώτες ύλες. Το κρέας, το πιο σημαντικό συστατικό του σουβλάκι, σημειώνει διψήφια αύξηση. Ταυτόχρονα, η ντομάτα, το αλεύρι, οι σάλτσες και η πίτα έχουν σημαντικά ανατιμηθεί.
Πιο μέτρια αύξηση στην πίτσα
Η κλασική πίτσα μαργαρίτα κόστιζε περίπου 6 ευρώ πριν έξι χρόνια και σήμερα κυμαίνεται στα 9 ευρώ. Η αύξηση αυτή δεν ξεπερνά το 50%, δηλαδή είναι σημαντικά μικρότερη από εκείνη του σουβλάκι.
Το διαφορετικό κόστος ανατιμήσεων οφείλεται εν μέρει στα υλικά. Οι πρώτες ύλες της πίτσας δεν έχουν ανατιμηθεί στο ίδιο βαθμό με αυτές του σουβλάκι. Επιπλέον, οι προσφορές των μεγάλων αλυσίδων μειώνουν περαιτέρω το τελικό κόστος ανά τεμάχιο.
Ο ρόλος του πολέμου στην Ουκρανία
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία πυροδότησε έντονη αύξηση σε σιτηρά και ηλιέλαιο. Αυτά τα προϊόντα είναι κρίσιμες πρώτες ύλες για τις εταιρείες πίτσας. Στην Ιταλία, πολίτες διαμαρτυρήθηκαν για τις μεγάλες ανατιμήσεις σε παραδοσιακά είδη όπως η πίτσα.
Στην Ελλάδα, την περίοδο 2021-2022, καταγράφηκαν μεγάλες ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες. Η πίτσα επιβαρύνθηκε με αύξηση της τάξης του 13% κατ’ έτος. Το 2023 προστέθηκε νέα άνοδος γύρω στο 15% κατά μέσο όρο.
Οι ανατιμήσεις συνδέθηκαν άμεσα με την αύξηση της τιμής του ελαιολάδου, της ενέργειας και των μεταφορών.
Η δομή της αγοράς κάνει τη διαφορά
Η πίτσα παραμένει προσιτή και δημοφιλής παρά τις συνεχείς αυξήσεις. Αυτό οφείλεται στο ανταγωνισμό της αγοράς όπου δραστηριοποιούνται κυρίως εδραιωμένες μεγάλες αλυσίδες. Η αγορά του σουβλάκι, αντίθετα, είναι κατακερματισμένη και ελέγχεται κυρίως από μικρά ανώνυμα σημεία πώλησης.
Οι μεγάλες εταιρείες πίτσας έχουν ισχυρότερη διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στους προμηθευτές. Μπορούν να εξασφαλίσουν καλύτερες τιμές σε βασικές προμήθειες από ότι τα μεμονωμένα σουβλατζίδικα. Έτσι επιτυγχάνουν χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και μεγαλύτερα περιθώρια για απορρόφηση ανατιμήσεων.
Τα σουβλατζίδικα δεν διαθέτουν την ίδια δυνατότητα αποσβέσεως του κόστους. Επομένως, αναγκάζονται να μετακυλούν τις ανατιμήσεις πιο γρήγορα στις τελικές τιμές για τον καταναλωτή.
Τουριστικό προϊόν και ειδικές ανατιμήσεις
Το σουβλάκι, ως παραδοσιακό ελληνικό έδεσμα, έχει εντάχθει στο τουριστικό προϊόν της χώρας. Παρασύρθηκε και από το κύμα ανατιμήσεων ειδών με υψηλή ζήτηση από ξένους επισκέπτες. Αυτό έχει συμβάλει στην ταχύτατη αύξηση του κόστους του.
Η πίτσα, παρόλο που επίσης είναι δημοφιλής και εξαγωγικό προϊόν, δεν έχει δεχθεί την ίδια δυναμική πίεσης ανατιμήσεων όσο το σουβλάκι.
