Η ακρίβεια στις πρώτες ύλες έχει πιέσει τα κόστη των δύο δημοφιλέστερων street food της χώρας. Σουβλάκι και πίτσα αντιμετωπίζουν αυξήσεις, αλλά με διαφορετικό ρυθμό και επιπτώσεις για τον καταναλωτή.
Η εκρηκτική άνοδος της τιμής του σουβλακιού
Το σουβλάκι έχει υποστεί δραματική ανατίμηση. Πριν έξι χρόνια, το 2019, η τιμή του ήταν 2 ευρώ, ενώ σήμερα ξεπερνά τα 5 ευρώ. Αυτό σημαίνει αύξηση της τάξης του 150% σε λιγότερο από μία δεκαετία. Κύρια αιτία είναι η εκτίναξη της τιμής του κρέατος, που σημειώνει διψήφια αύξηση.
Η δομή της αγοράς του σουβλακιού ευνοεί αυτές τις αυξήσεις. Το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς ελέγχουν μικρά ανώνυμα σημεία πώλησης και μεμονωμένα κατάστηματα. Αυτά δεν έχουν την διαπραγματευτική δύναμη των μεγάλων αλυσίδων και δεν μπορούν να εξασφαλίσουν καλύτερες τιμές προμήθειας. Έτσι, απαναγκάζονται να μετακυλύουν όλο το κόστος στον καταναλωτή.
Η πίτσα διατηρεί μικρότερες αυξήσεις
Η πίτσα ακολούθησε άλλη τροχιά. Η κλασική μαργαρίτα κόστιζε περίπου 6 ευρώ και σήμερα κυμαίνεται στα 9 ευρώ. Οι αυξήσεις δεν ξεπερνούν το 50%, πολύ χαμηλότερα από το σουβλάκι. Ωστόσο, υπάρχουν οικονομικότερες λύσεις στην αγορά, ειδικά με προσφορές αλυσίδων και επιλογές παραλαβής απευθείας από το κατάστημα.
Τα υλικά της πίτσας δεν έχουν ανατιμηθεί στο βαθμό που έχουν ανατιμηθεί τα υλικά του σουβλακιού. Αυτό οφείλεται στη διαφορετική σύνθεση των πρώτων υλών και τις επιπτώσεις των παγκόσμιων κρίσεων σε κάθε κατηγορία.
Ο ρόλος των διεθνών κρίσεων
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία ενέρει δραματική επίδραση. Σιτηρά, ηλιέλαιο και άλλες σημαντικές πρώτες ύλες υπέστησαν έντονη αύξηση. Σε χώρες όπως η Ιταλία, σηκώθηκε κύμα διαμαρτυρίας από καταναλωτές που αντιμετώπιζαν μεγάλες ανατιμήσεις σε παραδοσιακά είδη τροφίμων.
Στην Ελλάδα, η περίοδος 2021-2022 χαρακτηρίστηκε από σημαντικές αυξήσεις. Η πίτσα επιβαρύνθηκε με ανατιμήσεις της τάξης του 13% ετησίως. Το 2023 προστέθηκε νέα αύξηση περί του 15% κατά μέσο όρο. Οι ανατιμήσεις συνδέθηκαν άμεσα με την άνοδο του ελαιολάδου, της ενέργειας και των μεταφορών.
Ο ανταγωνισμός αγοράς ως παράγοντας σταθερότητας
Παρά τις συνεχείς πιέσεις, η πίτσα διατηρεί σχετική προσιτότητα. Αυτό οφείλεται στην ύπαρξη εδραιωμένων αλυσίδων που δραστηριοποιούνται ενεργά στον κλάδο. Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους εξασφαλίζει ανταγωνιστικές τιμές για τους καταναλωτές.
Οι μεγάλες εταιρείες διαθέτουν ισχυρή διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στους προμηθευτές. Εξασφαλίζουν καλύτερες τιμές σε βασικές προμήθειες από ότι τα μεμονωμένα κατάστηματα. Αυτό τους επιτρέπει να διατηρούν μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους και να απορροφούν ευκολότερα τις ανατιμήσεις των πρώτων υλών χωρίς να τις μετακυλύουν πλήρως στον καταναλωτή.
Το σουβλάκι ως τουριστικό προϊόν
Το σουβλάκι, ως παραδοσιακό ελληνικό έδεσμα, ενσωματώθηκε στο τουριστικό προϊόν της χώρας. Αυτή η κατάταξη το ενέπλεξε στο κύμα ανατιμήσεων σε είδη με υψηλή ζήτηση από ξένους επισκέπτες. Η αυξημένη ζήτηση και η κατακερματισμένη δομή της αγοράς ενίσχυσαν τις πιέσεις στις τιμές του.
