Το σουβλάκι και η πίτσα αντιμετωπίζουν διαφορετικές πιέσεις στις τιμές τους. Η ακρίβεια στις πρώτες ύλες έχει εντείνει τον ανταγωνισμό στην αγορά του δημοφιλούς street food τα τελευταία χρόνια.
Δραματική άνοδος τιμών σουβλακιού
Το σουβλάκι έχει σημειώσει αστρονομικές αυξήσεις στο κόστος του. Το 2019 κοστούσε 2 ευρώ, ενώ σήμερα ξεπερνά τα 5 ευρώ. Πρακτικά, τα τελευταία έξι χρόνια το σουβλάκι υπερδιπλασίασε την τιμή του, με αύξηση της τάξης του 150%.
Η κύρια αιτία είναι η ανατίμηση των πρώτων υλών, ιδιαίτερα του κρέατος που σημειώνει διψήφια αύξηση. Το κρέας, η ντομάτα, το αλεύρι, οι σάλτσες και η πίτα έχουν επιβαρύνει σημαντικά τα κόστη των σουβλατζίδικων.
Πίτσα: Πιο ήπια αύξηση και προσιτή τιμή
Η κλασική πίτσα μαργαρίτα ξεκίνησε από περίπου 6 ευρώ το 2019 και φθάνει τα 9 ευρώ σήμερα. Αυτό σημαίνει αύξηση της τάξης του 50%, δηλαδή τρεις φορές χαμηλότερη από το σουβλάκι.
Η διαφορά στην πορεία των τιμών οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Οι πρώτες ύλες της πίτσας, όπως το ελαιόλαδο και η ενέργεια, δεν έχουν ανατιμηθεί στο βαθμό του κρέατος. Επιπλέον, υπάρχουν πιο οικονομικές λύσεις στην αγορά, ανάλογα με το αν επιλέξει κανείς παραλαβή από το κατάστημα ή delivery.
Διεθνείς κρίσεις και τοπικές επιπτώσεις
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία πυροδότησε έντονη αύξηση σε σιτηρά και ηλιέλαιο, βασικές πρώτες ύλες για τις πιτσαρίες. Στην Ιταλία, η κρίση προκάλεσε κύμα διαμαρτυρίας καταναλωτών που επωμίζονταν μεγάλες αυξήσεις σε παραδοσιακά είδη τροφίμων.
Στην Ελλάδα, κατά την περίοδο 2021–2022, είχαμε μεγάλες αυξήσεις σε πρώτες ύλες. Η πίτσα επιβαρύνθηκε με ανατιμήσεις της τάξης του 13% κατ’ έτος. Το 2023 προστέθηκε νέα αύξηση γύρω στο 15% κατά μέσο όρο. Οι ανατιμήσεις συνδέθηκαν με την αύξηση του ελαιολάδου, της ενέργειας και των μεταφορών.
Δομή αγοράς: Αλυσίδες vs μικρά κατάστημα
Ο κύριος λόγος της διαφορετικής εξέλιξης των τιμών είναι η δομή της αγοράς. Η πίτσα δραστηριοποιείται μέσω εδραιωμένων αλυσίδων που έχουν ισχυρή διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στους προμηθευτές.
Αντίθετα, η αγορά του σουβλακιού είναι κατακερματισμένη. Το μεγαλύτερο μερίδιό της ελέγχουν μικρά ανώνυμα σημεία πώλησης. Τα μεμονωμένα σουβλατζίδικα δεν έχουν αρκετή διαπραγματευτική ισχύ για να εξασφαλίσουν καλύτερες τιμές σε βασικές προμήθειες.
Οι μεγάλες εταιρείες εξασφαλίζουν χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και μεγαλύτερα περιθώρια απορρόφησης ανατιμήσεων. Έτσι κατορθώνουν να μετακυλίουν λιγότερο κόστος στις τελικές τιμές για τον καταναλωτή.
Τουρισμός και επιπτώσεις στο σουβλάκι
Το σουβλάκι, ως παραδοσιακό ελληνικό έδεσμα, έχει ενταχθεί στο τουριστικό προϊόν της χώρας. Παρασύρθηκε από το κύμα ανατιμήσεων ειδών με υψηλή ζήτηση από ξένους επισκέπτες, επιβαρύνοντας επιπλέον τις τιμές του.
Παρά τις συνεχείς αυξήσεις στις τιμές των πρώτων υλών, η πίτσα παραμένει προσιτή και δημοφιλής. Ο ανταγωνισμός στην αγορά της δεν επιτρέπει περαιτέρω ανατιμήσεις, ενώ οι προσφορές των αλυσίδων μειώνουν ακόμη το κόστος ανά τεμάχιο.
