Με αυστηρή ανακοίνωση απάντησε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών στις προκλητικές δηλώσεις της Άγκυρας για τη μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης. Η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι το νομικό καθεστώς της μειονότητας καθορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και δεν εγχωρεί εναλλακτικές ερμηνείες.
Θρησκευτικός και όχι εθνοτικός χαρακτήρας
Το ΥΠΕΞ τονίζει ότι η μουσουλμανική μειονότητα έχει αποκλειστικά θρησκευτικό, και όχι εθνοτικό χαρακτήρα. Η θέση αυτή είναι, σύμφωνα με την Αθήνα, αδιαμφισβήτητη και προκύπτει άμεσα από τις διατάξεις της Συνθήκης της Λωζάννης.
Η ελληνική πλευρά επανειλημμένως απορρίπτει τη διαχρονική τουρκική θέση περί διαφορετικής ερμηνείας του καθεστώτος της μειονότητας. Η Αθήνα υπενθυμίζει ότι το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει πολλαπλές ερμηνείες της συνθήκης που ρυθμίζει το νομικό καθεστώς της.
Ζήτημα εκλογής μουφτήδων
Κρίσιμο σημείο διαμάχης αποτελεί το ζήτημα του ορισμού των μουφτήδων. Το ελληνικό ΥΠΕΞ επισημαίνει ότι στη Συνθήκη της Λωζάννης ουδεμία διάταξη προβλέπει εκλογή των μουφτήδων από τη μειονότητα.
Το γεγονός αυτό, όπως υπογραμμίζει η Αθήνα, δεν είναι τυχαίο. Οι μουφτήδες ασκούν, πέραν των θρησκευτικών καθηκόντων, και δικαστικές καθώς και διοικητικές αρμοδιότητες. Για το λόγο αυτό, ο ορισμός τους δεν μπορεί να γίνεται μέσω εκλογικής διαδικασίας κατά τον τρόπο που προτείνει η Τουρκία.
Χαρακτηριστικά, η Αθήνα σημειώνει με νόημα ότι στην ίδια την Τουρκία οι μουφτήδες είναι διορισμένοι. Η επισήμανση αυτή εντάσσεται στη συνήθη ελληνική επιχειρηματολογία σχετικά με την επιλεκτική ευαισθησία της Άγκυρας στα θέματα θρησκευτικών ελευθεριών.
Ο νόμος 4964/2022 και ο ορισμός μουφτήδων
Η ελληνική πλευρά παραπέμπει στο νομοθετικό πλαίσιο που υιοθετήθηκε με τον νόμο 4964/2022. Μέσω αυτού του νόμου προβλέφθηκε η σύσταση επιτροπής από μέλη της μειονότητας, με συμμετοχή και γυναικών, για την αξιολόγηση και εισήγηση των επικρατέστερων υποψηφίων για τη θέση του μουφτή.
Η Αθήνα υπενθυμίζει ότι με βάση αυτή τη διαδικασία έχει ολοκληρωθεί ο ορισμός του νέου μουφτή Διδυμοτείχου. Παράλληλα, έχουν δημοσιοποιηθεί και οι προκηρύξεις για την πλήρωση των θέσεων των μουφτήδων Ξάνθης και Κομοτηνής.
Η Ελλάδα εφαρμόζει διαφανείς και θεσμικές διαδικασίες για τον ορισμό των μουφτήδων, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο και με συμμετοχή μελών της μειονότητας. Πρόκειται για διαδικασίες που συνδυάζουν τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας με την αναγκαία δικαστική και διοικητική εποπτεία.
Διασφάλιση θρησκευτικών ελευθεριών
Το ελληνικό ΥΠΕΞ υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα, ως ευρωπαϊκό κράτος δικαίου, διαχειρίζεται τα ζητήματα της μουσουλμανικής μειονότητας με απόλυτη υπευθυνότητα. Η διαχείριση αυτή στηρίζεται στις αρχές της ισονομίας και της ισοπολιτείας.
Η χώρα διασφαλίζει πλήρως τα δικαιώματα και τις θρησκευτικές ελευθερίες των μελών της μειονότητας. Η Αθήνα σημειώνει ότι αυτή η πολιτική δεν πρόκειται να αλλάξει, ανεξάρτητα από τις τουρκικές πιέσεις.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά διαμηνύει ότι δεν θα μεταβληθεί η προβλεπόμενη από το διεθνές δίκαιο ονομασία της μειονότητας. Η ονομασία αυτή είναι θρησκευτική και όχι εθνοτική, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάννης.
Αντιδράσεις της Τουρκίας
Η ανακοίνωση του ελληνικού ΥΠΕΞ έρχεται ως απάντηση στις προκλητικές δηλώσεις της Άγκυρας. Η Τουρκία, σε ανακοίνωσή της, κατηγορεί την Ελλάδα ότι «αγνοεί επίμονα» τα δικαιώματα της «τουρκικής», όπως τη χαρακτηρίζει, μειονότητας στη Δυτική Θράκη.
Ο τουρκικός ΥΠΕΞ έκανε λόγο για «προσχηματική εκλογική διαδικασία» σχετικά με τον ορισμό μουφτή στο Διδυμότειχο. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία ότι αντίστοιχες πρακτικές επιχειρείται να εφαρμοστούν και στη Ροδόπη και την Ξάνθη.
Η Άγκυρα κάλεσε τις ελληνικές αρχές να «αντιστρέψουν» τη πολιτική τους και υπενθύμισε ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τα ζητήματα της μειονότητας, επικαλούμενη συμβατικές της υποχρεώσεις.
Θέση της Αθήνας για το διεθνές δίκαιο
Η ελληνική πλευρά υπενθυμίζει ότι η σχετική συζήτηση πρέπει να διεξάγεται με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και με νηφαλιότητα. Στο πλαίσιο αυτό, επανειλημμένως δηλώνει ότι παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Η Αθήνα βασίζει την ενίσχυση των διμερών σχέσεων στις αρχές της καλής γειτονίας και του αμοιβαίου σεβασμού. Ωστόσο, τονίζει ότι αυτό δεν σημαίνει ότι θα ανταποκριθεί σε αιτήματα που έρχονται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο και τη Συνθήκη της Λωζάννης.
Το ελληνικό ΥΠΕΞ κλείνει με μια αιχμηρή διατύπωση. Διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να αλλάξει ούτε η πολιτική διαχείρισης της μειονότητας ούτε η ονομασία της, «επειδή ορισμένοι αρνούνται να αποδεχθούν το απολύτως προφανές».
