Τέλος στην εποχή της «αυτορρύθμισης» για τις εταιρείες διαχείρισης κόκκινων δανείων. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ενεργοποιεί νέο μηχανισμό ελέγχου των servicers, συγκροτώντας ειδική πενταμελή Ομάδα Εργασίας που θα καταγράφει, παρακολουθεί και αξιολογεί ψηφιακά κάθε καταγγελία δανειοληπτών. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί στροφή στη στάση της κυβέρνησης απέναντι σε πρακτικές που για χρόνια παρέμεναν στο «γκρίζο» πεδίο.
Ειδική Επιτροπή με αυξημένες αρμοδιότητες
Η απόφαση φέρει την υπογραφή της Γενικής Γραμματέως Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνης Αλαμπάση, και θέτει σε λειτουργία μια ολοκληρωμένη δομή ελέγχου μέσα στη Γενική Διεύθυνση Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του ΥΠΕΘΟ.
Η ομάδα, με επικεφαλής έμμισθη δικηγόρο, αναλαμβάνει τη συστηματική αξιολόγηση των καταγγελιών που αφορούν πράξεις ή παραλείψεις των servicers, με στόχο την προστασία των ευάλωτων οφειλετών και την εμπέδωση κανόνων διαφάνειας στην αγορά των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Ψηφιακό «μητρώο συμπεριφοράς»
Στην ουσία, δημιουργείται ένα άτυπο ψηφιακό «μητρώο συμπεριφοράς» για τους servicers. Το έργο της Επιτροπής επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες:
Κεντρική παρακολούθηση καταγγελιών: Οι αναφορές πολιτών για καταχρηστικές πρακτικές, έλλειψη ενημέρωσης ή κωλυσιεργία σε ρυθμίσεις θα παρακολουθούνται πλέον σε κεντρικό επίπεδο. Κάθε καταγγελία θα αποτελεί αντικείμενο ξεχωριστού φακέλου σε ειδικό αποθηκευτικό χώρο, με αυστηρούς κανόνες εμπιστευτικότητας.
Τεκμηρίωση συμμόρφωσης: Θεσπίζεται σύστημα διαρκούς παρακολούθησης (monitoring) της ανταπόκρισης των εταιρειών στις υποχρεώσεις που απορρέουν από το θεσμικό πλαίσιο του Ν. 5072/2023.
Αξιολόγηση διορθώσεων: Η Επιτροπή θα ελέγχει αν οι καταγγελίες οδηγούν σε ουσιαστική βελτίωση πρακτικών ή αν αποτελούν απλώς «βιτρίνα» υποδοχής παραπόνων χωρίς αντίκρισμα.
Προθεσμίες και χρονοδιαγράμματα
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η θέσπιση προθεσμιών και χρονοδιαγραμμάτων για τη διαχείριση κάθε καταγγελίας. Η Ομάδα Εργασίας θα εξετάζει το περιεχόμενο των παραπόνων, θα αξιολογεί τα έγγραφα κάθε φακέλου και θα εξάγει συμπεράσματα ως προς τη βασιμότητα ή μη των καταγγελιών.
Στη συνέχεια, θα προβαίνει στις δέουσες ενέργειες: προτάσεις προς τους διαχειριστές, ενημέρωση του καταγγέλλοντος, αρχειοθέτηση ή εισηγήσεις προς τη Γενική Διεύθυνση, που μπορεί να περιλαμβάνουν ακόμη και πρόταση για νομοθετική παρέμβαση.
Δυσφορία στο οικονομικό επιτελείο
Η σύσταση της Ομάδας δεν είναι τυχαία. Το τελευταίο χρονικό διάστημα φαίνεται να σωρεύεται ενόχληση σε ηγετικά κλιμάκια του οικονομικού επιτελείου για συμπεριφορές εκ μέρους τραπεζών, funds και servicers που δεν συνάδουν με την οικονομική και κοινωνική κρισιμότητα ζητημάτων όπως η προστασία ευάλωτων νοικοκυριών, η ανάγκη ρύθμισης δανείων σε ελβετικό φράγκο, οι δικαστικές εξελίξεις για δάνεια νόμου Κατσέλη και η αξιοποίηση του στεγαστικού αποθέματος που έχουν κατάσχει οι τράπεζες.
«Η ορθή συμπεριφορά δεν είναι προαιρετική. Είναι υποχρέωση που απορρέει από τον νόμο», τονίζουν πηγές με γνώση των διαδικασιών.
Αυστηρές κυρώσεις για τους παραβάτες
Οι servicers οφείλουν πλέον να σέβονται πλήρως την ιδιωτική ζωή και τα προσωπικά δεδομένα των δανειοληπτών, να αποφεύγουν πρακτικές παρενόχλησης και να παρέχουν πλήρη, σαφή και κατανοητή ενημέρωση για το ύψος και τη διάρθρωση των οφειλών. Υποχρεούνται επίσης να διαθέτουν δωρεάν μηχανισμούς διαχείρισης παραπόνων και να εφαρμόζουν τον Κώδικα Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η υποχρέωση για μηνιαία, προσωποποιημένη ενημέρωση των οφειλετών μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, με πλήρη εικόνα για δόσεις, πληρωμές και υπόλοιπα. Οι κυρώσεις για παραβάσεις παραμένουν αυστηρές, φθάνοντας έως πρόστιμα 500.000 ευρώ ή ακόμη και την ανάκληση άδειας λειτουργίας.
Από την αυτορρύθμιση στην επιτήρηση
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί ουσιαστική αλλαγή στρατηγικής εκ μέρους της κυβέρνησης. Από το 2023, ο νόμος 5072 προβλέπει διαδικασίες υποβολής παραπόνων προς τους Διαχειριστές Δανείων. Ωστόσο, η πληθώρα διαμαρτυριών κατέδειξε ότι η αυτορρύθμιση δεν αρκεί. Η σύσταση ειδικής Ομάδας παρακολούθησης αποδεικνύει ότι η περίοδος συζητήσεων, συστάσεων και «καλής θέλησης» έχει παρέλθει οριστικά. Το «φακέλωμα» των επιδόσεων των servicers αποτελεί πλέον το βασικό εργαλείο για την εξυγίανση μιας αγοράς που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες ελληνικές οικογένειες.
