Ένα από τα πιο φιλόδοξα αστικά έργα στην Ευρώπη παίρνει σάρκα και οστά. Το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού, με συνολική έκταση 2 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων, θα μεταμορφώσει τον χώρο του πρώην αεροδρομίου σε έναν τεράστιο πνεύμονα πρασίνου για την Αθήνα. Τα πρώτα τμήματα αναμένεται να παραδοθούν σταδιακά μέσα στη διετία 2026-2027, σύμφωνα με τη μελέτη τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων που υποβλήθηκε πρόσφατα.
Ο παλιός διάδρομος γίνεται κεντρικός πεζόδρομος
Μια ισχυρή ιδέα διατρέχει ολόκληρο τον σχεδιασμό: η διατήρηση της μορφής και της μνήμης του κεντρικού διαδρόμου προσγείωσης-απογείωσης και η μετατροπή του σε πεζόδρομο. Ο δευτερεύων διάδρομος αντιμετωπίζεται παρόμοια, ενώ ένας τρίτος, νέος άξονας κίνησης πεζών ενώνει τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης στα ανατολικά με την παραλία. Τα τρία αυτά στοιχεία περιγράφουν τον κόμβο του Πάρκου, ένα τρίγωνο στο οποίο βρίσκεται το υφιστάμενο σύμβολο των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και χωροθετείται μία μεγάλη Πλατεία.
Κατά μήκος του νέου πεζόδρομου θα ρέει ένα δυναμικό επίμηκες στοιχείο νερού, ενώ παράλληλα ξετυλίγεται ένας ελικοειδής διάδρομος κίνησης με τη μορφή «φιδιού», ο οποίος σηματοδοτεί τη νοητή σύνδεση του Υμηττού με τον Σαρωνικό.
Διατηρητέα κτήρια αποκτούν νέα ζωή
Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός αξιοποιεί τα υφιστάμενα στοιχεία της περιοχής. Το διατηρητέο κτήριο Saarinen, σχεδιασμένο από τον κορυφαίο Φινλανδό αρχιτέκτονα Eero Saarinen, θα αποκατασταθεί πλήρως, με αφαίρεση όλων των μεταγενέστερων προσθηκών, ώστε να στεγάσει χώρους εκθέσεων που θα ανοίγονται και στον υπαίθριο χώρο. Ο Πύργος Ελέγχου, τα διατηρητέα υπόστεγα της αεροπορίας και οι εγκαταστάσεις του κανόε-καγιάκ αποκτούν νέο ρόλο ως στοιχεία του Πάρκου που εκφράζουν τη συνέχεια του παρελθόντος με το παρόν.
Επτά χωρικές ενότητες
Το Πάρκο οργανώνεται σε επτά ξεχωριστές ενότητες:
1. Περιοχή Εργοστασίου Αεροσκαφών (153.828 τ.μ.): Τα ιστορικά υπόστεγα συντήρησης θα στεγάσουν το νέο Μουσείο Αεροπορίας. Νέα κτήρια θα φιλοξενήσουν χρήσεις πολιτισμού και αναψυχής, ενώ οι χωμάτινες επιφάνειες θα φυτευτούν με κουκουναριές, βελανιδιές και σφένδαμους.
2. Περιοχή Αθλητισμού (511.516 τ.μ.): Ο πυρήνας αθλητικών δραστηριοτήτων, με ανοικτά προπονητήρια, γήπεδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ, κολυμβητικό συγκρότημα ολυμπιακών προδιαγραφών και εγκαταστάσεις του Εθνικού Αθλητικού Κέντρου Νεότητας Αγίου Κοσμά.
3. Ρέμα Τραχώνων (256.797 τ.μ.): Ένα ζωντανό εργαστήριο φύσης και περιβάλλοντος. Ο ανασυσταμένος κλάδος του ρέματος και τρεις νέοι εποχιακοί υγρότοποι θα δημιουργήσουν ένα πρότυπο ορθολογικής διαχείρισης γης και νερού σε αστικοποιημένη περιοχή.
4. Ολυμπιακή Πλατεία (233.961 τ.μ.): Η «καρδιά» του πάρκου, που τιμά την Ολυμπιακή κληρονομιά με ανάδειξη του συμβόλου των Αγώνων του 2004 και σύνδεση με το Παράκτιο Μέτωπο.
5. Πάρκο Γλυπτικής (361.847 τ.μ.): Λοφώδες μεσογειακό τοπίο με υψίπεδα και πεζούλες, σχεδιασμένο ως υποδοχέας γλυπτικής μεγάλης κλίμακας. Μία γέφυρα εκκινεί από τον λόφο και διασχίζει τον οδικό άξονα.
6. Αττικό Τοπίο (55.906 τ.μ.): Ενδιάμεση ζώνη μετάβασης μεταξύ του Πάρκου και των οικιστικών περιοχών, με δέντρα οικεία στο ελληνικό τοπίο.
7. Περιοχή Εκθέσεων (426.714 τ.μ.): Ο μεγαλύτερος χώρος, που ακολουθεί την τοπογραφία του πρώην αεροδρομίου. Περιλαμβάνει το κτήριο Saarinen, θεματικούς κήπους και χώρους εκδηλώσεων.
Πολιτιστικές διαδρομές και μνημεία
Στο Πάρκο σχεδιάζεται πολιτιστική διαδρομή που θα συνδέει αρχαιολογικά και νεώτερα μνημεία. Στο βορειοανατολικό τμήμα εστιάζει στα διατηρητέα υπόστεγα της Πολεμικής Αεροπορίας που μετατρέπονται σε μουσεία. Δύο διαδρομές οδηγούν αφενός στον λόφο «Χασάνι» και το νεώτερο μνημείο της Παγόδας, αφετέρου στο κλασικό νεκροταφείο και την αρχαία οδό. Η βορειοδυτική διαδρομή φτάνει στον προϊστορικό οικισμό του Αγίου Κοσμά, τον Μυκηναϊκό τάφο και το αρχαίο λατομείο.
Σύγχρονες υποδομές
Το σύστημα μαζικών μεταφορών θα ενισχυθεί με μία νέα γραμμή Τραμ και τρεις λεωφορειακές γραμμές. Η ύδρευση εξασφαλίζεται από νέο ανεξάρτητο δίκτυο συνδεδεμένο με την ΕΥΔΑΠ, ενώ κατασκευάζεται διθάλαμη υπόγεια δεξαμενή χωρητικότητας 5.000 κυβικών μέτρων. Μονάδα επεξεργασίας λυμάτων θα εξυπηρετεί τις αρδευτικές ανάγκες.
Το Μητροπολιτικό Πάρκο αποτελεί αναμφισβήτητα ένα έργο ορόσημο για την Αττική, που θα προσφέρει στους κατοίκους της πρωτεύουσας κάτι που στερούνταν εδώ και δεκαετίες: έναν τεράστιο χώρο πρασίνου, αναψυχής, αθλητισμού και πολιτισμού, ικανό να αλλάξει την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων.
