Ένα τεράστιο επενδυτικό σχέδιο ύψους 240 δισεκατομμυρίων ευρώ για την πυρηνική ενέργεια ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με έγγραφο που διέρρευσε σε ευρωπαϊκές εφημερίδες. Το σχέδιο αναμένεται να παρουσιαστεί επισήμως στις 10 Μαρτίου και αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την ενεργειακή αυτονομία και την απαλλαγή της ηπείρου από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Τι προβλέπει το σχέδιο της Κομισιόν
Σύμφωνα με το έγγραφο, η Επιτροπή ορίζει την πυρηνική ενέργεια ως «βασικό πυλώνα για ορισμένες χώρες της ΕΕ στις στρατηγικές τους για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού». Η εκτίμηση είναι πως πάνω από το 90% της ευρωπαϊκής ηλεκτρικής ενέργειας το 2040 θα προέρχεται από πηγές απαλλαγμένες από ανθρακούχες εκπομπές, με τις ανανεώσιμες πηγές να πρωταγωνιστούν και την πυρηνική ενέργεια να λειτουργεί ως απαραίτητο συμπλήρωμα.
Τα 240 δισεκατομμύρια ευρώ θα κατευθυνθούν σε δύο κύριους άξονες: αφενός στην παράταση της διάρκειας ζωής των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και αφετέρου στην κατασκευή νέων αντιδραστήρων. Στόχος είναι η εγκατεστημένη πυρηνική ισχύς στην ΕΕ να αυξηθεί από τα 98 γιγαβάτ του 2025 σε περίπου 109 γιγαβάτ το 2050.
Μίνι πυρηνικοί αντιδραστήρες (SMR): Το μέλλον της ευρωπαϊκής ενέργειας
Κεντρικό ρόλο στο σχέδιο διαδραματίζουν οι λεγόμενοι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR), μια τεχνολογία που υπόσχεται φθηνότερη, ταχύτερη και πιο ευέλικτη πυρηνική ενέργεια. Η Κομισιόν θεωρεί «ρεαλιστική» την έναρξη λειτουργίας των πρώτων ευρωπαϊκών SMR στις αρχές της δεκαετίας του 2030, υπό την προϋπόθεση ισχυρού συντονισμού σε πολιτικό, ρυθμιστικό, βιομηχανικό και οικονομικό επίπεδο.
Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι η παραγόμενη ισχύς από SMR θα μπορούσε να κυμαίνεται μεταξύ 17 και 53 γιγαβάτ μέχρι το 2050. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ενεργοβόρες βιομηχανικές δραστηριότητες που είναι δύσκολο να ηλεκτροδοτηθούν με συμβατικές μεθόδους, όπως οι χημικές βιομηχανίες, η χαλυβουργία και τα διυλιστήρια.
Κοινό ευρωπαϊκό βιομηχανικό έργο
Το έγγραφο της Κομισιόν προτείνει οι πυρηνικοί σταθμοί SMR να μετατραπούν σε ένα κοινό ευρωπαϊκό βιομηχανικό έργο, ικανό να αναζωογονήσει την αλυσίδα εφοδιασμού πυρηνικής ενέργειας, να δημιουργήσει εξειδικευμένες θέσεις εργασίας και να αναπτύξει τεχνολογικές δυνατότητες με εξαγωγικό δυναμικό.
«Η Επιτροπή προειδοποιεί ότι μια κατακερματισμένη ενεργειακή προσέγγιση, με διάσπαρτα έργα και ασύμβατα πρότυπα, θα αύξανε το κόστος, θα επιμήκυνε τις διαδικασίες αδειοδότησης και θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη των επενδυτών και του κοινού»
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ζητά συντονισμένες προσπάθειες μεταξύ των κρατών μελών, της βιομηχανίας και των ρυθμιστικών αρχών για την επιτάχυνση των αποφάσεων και τη μείωση των κινδύνων. Ζητείται ρυθμιστική συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας, με στόχο την εναρμόνιση των διαδικασιών και τη μείωση των χρόνων επεξεργασίας.
Ασφάλεια και διαχείριση αποβλήτων
Η Κομισιόν θέτει στην πρώτη γραμμή την πυρηνική ασφάλεια και τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Προειδοποιεί ότι είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί η ανάπτυξη υποδομών για την τελική αποθήκευση αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων, ένα ζήτημα που παραμένει ανοικτό σε πολλά κράτη μέλη.
Τριπλό πακέτο στις 10 Μαρτίου
Η παρουσίαση από τους Αντιπροέδρους της Κομισιόν Τερέζα Ριμπέρα και Στεφάν Σεζουρνέ θα περιλαμβάνει τρεις προτάσεις:
1. Στρατηγική Επενδύσεων σε Καθαρή Ενέργεια: Το βασικό πλαίσιο για τα 240 δισ. ευρώ σε πυρηνική ενέργεια.
2. Πακέτο Ενέργειας για τους Πολίτες: Μέτρα κατά της ενεργειακής φτώχειας, ενίσχυση καταναλωτών ώστε να παράγουν, να καταναλώνουν και να ανταλλάσσουν ανανεώσιμη ενέργεια, και βελτίωση της πληροφόρησης.
3. Ανάπτυξη SMR: Ειδικό πρόγραμμα για τη δημιουργία και εγκατάσταση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Την ίδια ημέρα αναμένεται να επισκεφθεί τα γραφεία της Κομισιόν και ο Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, δίνοντας ακόμα μεγαλύτερο βάρος στις ανακοινώσεις.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Αν και η Ελλάδα δεν διαθέτει πυρηνικούς σταθμούς, το ευρωπαϊκό σχέδιο την επηρεάζει άμεσα. Η αύξηση της πυρηνικής ισχύος σε γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία και η Τουρκία, αλλάζει τους ενεργειακούς συσχετισμούς στην περιοχή. Παράλληλα, το Πακέτο Ενέργειας για τους Πολίτες μπορεί να φέρει νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τα ελληνικά νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει ήδη δρομολογήσει σειρά μέτρων για τη στήριξη των ευάλωτων καταναλωτών, ενώ η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομικής πολιτικής.
