Η κλιμάκωση της στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με τις κοινές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά ιρανικών στόχων, δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα γεωπολιτικό γεγονός που παρακολουθούμε από τα δελτία ειδήσεων. Οι συνέπειες αρχίζουν να γίνονται αισθητές στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ελλήνων, καθώς οι τιμές των καυσίμων σημειώνουν σταθερή ανοδική πορεία και οι εκτιμήσεις για το άμεσο μέλλον δεν είναι καθόλου αισιόδοξες.
Brent και WTI σε ανοδική τροχιά
Η επίδραση της γεωπολιτικής αστάθειας είναι εμφανής στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Το Brent, που αποτελεί τον βασικό δείκτη αναφοράς για την Ευρώπη, διαπραγματεύεται ήδη πάνω από τα 71-72 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate (WTI) κινείται κοντά στα 66-67 δολάρια, καταγράφοντας αξιοσημείωτη άνοδο μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες. Η τάση αυτή αναμένεται να ενισχυθεί, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή εξαπλώνεται πλέον πέραν του Ιράν, με εκρήξεις να αναφέρονται σε Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Κατάρ.
Όταν οι τιμές του αργού πετρελαίου κινούνται ανοδικά, οι αυξήσεις μετακυλίονται αναπόφευκτα στο λιανικό κόστος των καυσίμων. Οι πιέσεις στην προσφορά ενισχύουν την αβεβαιότητα για τα επόμενα στάδια της παραγωγής και διανομής, δημιουργώντας ένα κλίμα που ευνοεί τις κερδοσκοπικές ανατιμήσεις.
Οι τιμές στην Ελλάδα: Σταθερή ανοδική πορεία
Στη χώρα μας, η εικόνα στις αντλίες επιβεβαιώνει τις ανησυχίες. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης στις 26 Φεβρουαρίου διαμορφώθηκε στο 1,749 ευρώ το λίτρο, από 1,734 ευρώ που ήταν στις 18 Φεβρουαρίου. Αντίστοιχη ανοδική πορεία ακολούθησε το πετρέλαιο κίνησης, με την τιμή του να φτάνει στα 1,561 ευρώ από 1,545, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης σκαρφάλωσε στα 1,176 ευρώ από 1,156 ευρώ ανά λίτρο.
Στον νομό Αττικής, η αμόλυβδη βενζίνη έφτασε τα 1,734 ευρώ ανά λίτρο έναντι 1,719 στις 18 Φεβρουαρίου, με το πετρέλαιο κίνησης να διαμορφώνεται στα 1,548 από 1,531 και το πετρέλαιο θέρμανσης να ανεβαίνει αισθητά στα 1,163 από 1,139 ευρώ.
Τα νησιά πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα
Ιδιαίτερα δυσμενής παραμένει η κατάσταση στα νησιωτικά και απομακρυσμένα σημεία της χώρας, όπου οι τιμές είναι παραδοσιακά υψηλότερες λόγω αυξημένου κόστους μεταφοράς. Στα Δωδεκάνησα η αμόλυβδη βενζίνη αγγίζει τα 1,887 ευρώ το λίτρο, στις Κυκλάδες φτάνει τα 1,972 ευρώ, στη Λέσβο τα 1,829 ευρώ και στη Λευκάδα τα 1,818 ευρώ. Ξεχωρίζει επίσης η Ευρυτανία με 1,836 ευρώ ανά λίτρο, αποδεικνύοντας ότι και στην ηπειρωτική Ελλάδα οι ανισότητες στην τιμολόγηση είναι σημαντικές.
Τιμές διυλιστηρίου σε ανοδική τροχιά
Η ανοδική πίεση δεν προέρχεται μόνο από τις διεθνείς αγορές. Οι τιμές διυλιστηρίου κατέγραφαν σταθερά ανοδική πορεία από τις 18 Φεβρουαρίου, όταν διαμορφώνονταν στα 1.230,577 ευρώ ανά κυβικό μέτρο. Στις 24 Φεβρουαρίου έφτασαν τα 1.256,154 ευρώ, για να διαμορφωθούν στις 27 Φεβρουαρίου στα 1.259,459 ευρώ ανά κυβικό μέτρο. Η μεταβολή αυτή δεν επηρεάζει μόνο το κόστος μετακίνησης των πολιτών, αλλά έχει ευρύτερες επιπτώσεις στο συνολικό κόστος μεταφοράς αγαθών, στην τιμή των προϊόντων και στις καθημερινές δαπάνες των νοικοκυριών.
Γιατί η κατάσταση μπορεί να χειροτερεύσει
Το Ιράν αποτελεί ιδρυτικό μέλος του OPEC και παράγει περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 4% της παγκόσμιας παραγωγής. Αυτό το καθιστά τον έκτο μεγαλύτερο παραγωγό παγκοσμίως. Μια παρατεταμένη στρατιωτική σύγκρουση θα μπορούσε να διαταράξει σοβαρά τις ενεργειακές ροές από ολόκληρη την περιοχή του Περσικού Κόλπου, οδηγώντας τις τιμές σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα.
Ο ΟΠΕΚ+ αναμένεται να εξετάσει το ενδεχόμενο πιο γενναίας αύξησης της παραγωγής πετρελαίου κατά τη συνεδρίαση των βασικών του μελών την Κυριακή 1η Μαρτίου, στον απόηχο των αεροπορικών πληγμάτων που εξαπέλυσαν Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες κατά ιρανικών στόχων. Ωστόσο, ακόμη και αν αποφασιστεί αύξηση της παραγωγής, η αβεβαιότητα για τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης θα συνεχίσει να πιέζει τις τιμές ανοδικά.
Τι σημαίνει αυτό για τον καθημερινό καταναλωτή
Οι ενεργειακές αγορές δεν αντιδρούν μόνο σε βραχυπρόθεσμες ειδήσεις, αλλά και στις προσδοκίες για μελλοντικά σενάρια. Η πιθανότητα περαιτέρω κλιμάκωσης, η αντίδραση του Ιράν που ήδη εκτοξεύει πυραύλους κατά αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο, και οι αποφάσεις των μεγάλων παραγωγών μπορούν να διαμορφώσουν τις τιμές για τις επόμενες εβδομάδες. Καθώς οι τιμές ανεβαίνουν, αυξάνονται αλυσιδωτά οι δαπάνες για μεταφορές και διακίνηση εμπορευμάτων, επηρεάζοντας τελικά τα ράφια των σούπερ μάρκετ και την τιμή κάθε προϊόντος που φτάνει στο τραπέζι του Έλληνα καταναλωτή.
Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ενώ η χθεσινή έκτακτη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα με την οποία η Αθήνα αντιμετωπίζει την κρίση. Ωστόσο, τα περιθώρια παρέμβασης στην εγχώρια αγορά καυσίμων παραμένουν περιορισμένα, καθώς οι τιμές καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς εξελίξεις.
