Η κρίση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται με ραγδαίους ρυθμούς, καθώς το Ιράν πέρασε σε φάση ολοκληρωτικής αντεπίθεσης που πλέον δεν περιορίζεται στο Ισραήλ αλλά εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο. Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ένα ιρανικό drone έπληξε το διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ και το Κατάρ ανέστειλε πλήρως τη ναυσιπλοΐα στα χωρικά του ύδατα. Πρόκειται για εξελίξεις που απειλούν να προκαλέσουν παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Ηχητικό μήνυμα σε όλα τα πλοία: «Κανένα δεν περνάει»
Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης μετέδωσε ηχητικό μήνυμα προς όλα τα πλοία που κινούνται στην περιοχή, ανακοινώνοντας ρητά ότι «όλοι οι ναυτικοί που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ απαγορεύεται» να συνεχίσουν και ότι «κανένα πλοίο, με κανέναν τρόπο, δεν επιτρέπεται να περνά». Η ανακοίνωση προκάλεσε σοκ στη ναυτιλιακή αγορά και πέρα από αυτήν.
Σύμφωνα με δεδομένα της MarineTraffic, μεγάλος αριθμός δεξαμενόπλοιων έχει ήδη αγκυροβολήσει σε ασφαλή απόσταση βορειοδυτικά και νότια των Στενών, ενώ μόνο περιορισμένος αριθμός πλοίων συνεχίζει τη διέλευση. Η εικόνα αποτυπώνει την επιφυλακτικότητα των πλοιοκτητών, δεδομένου ότι πρόκειται για το πιο κρίσιμο πέρασμα του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Τα Στενά του Ορμούζ: Η ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη
Τα Στενά του Ορμούζ, πλάτους μόλις 21 ναυτικών μιλίων, αποτελούν «σημείο συμφόρησης» για περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής. Από εκεί διέρχεται σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών πετρελαίου των χωρών του Περσικού Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κουβέιτ και του Ιράκ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή του Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη μεγαλύτερη κλιμάκωση αν ο αποκλεισμός παραταθεί. Ωστόσο, ένας πλήρης και μακροχρόνιος αποκλεισμός θεωρείται δύσκολος, καθώς θα στερούσε και από το ίδιο το Ιράν σημαντικά έσοδα. Περίπου το ήμισυ των κρατικών εσόδων της χώρας προέρχεται από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου.
Σύμφωνα με στοιχεία του OPEC, το Ιράν παράγει κατά μέσο όρο 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής, παραμένοντας ο έκτος μεγαλύτερος παραγωγός διεθνώς παρά τις κυρώσεις. Για την παράκαμψή τους, η Τεχεράνη χρησιμοποιεί «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων, διαθέτοντας το πετρέλαιο με σημαντικές εκπτώσεις.
Drone έπληξε το αεροδρόμιο του Κουβέιτ
Παράλληλα με το κλείσιμο των Στενών, η ιρανική αντεπίθεση κλιμακώνεται και στον εναέριο χώρο. Ένα ιρανικό drone έπληξε το διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν ελαφρά εργαζόμενοι και να σημειωθούν περιορισμένες υλικές ζημιές, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της χώρας.
Αρκετοί υπάλληλοι του αεροδρομίου υπέστησαν ελαφρά τραύματα μετά την επίθεση, σύμφωνα με τη Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Αεροπορίας του Κουβέιτ. Η επίθεση εντάσσεται στο πλαίσιο των ευρύτερων ιρανικών αντιποίνων εναντίον χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.
Το Κατάρ ανέστειλε τη ναυσιπλοΐα
Σε ακόμη μία δραματική εξέλιξη, το Κατάρ ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή της ναυσιπλοΐας στα χωρικά του ύδατα, μετά τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στον Κόλπο, κυρίως της βάσης Αλ-Ουντέιντ στην περιφέρεια της Ντόχα.
«Προς το συμφέρον της δημόσιας ασφάλειας, το υπουργείο Μεταφορών καλεί όλα τα πλοία θαλάσσιων μεταφορών, είτε ανήκουν σε ιδιώτες είτε σε επιχειρήσεις, να αναστείλουν προσωρινά τον πλου τους», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Στο Μπαχρέιν, μετά τα ιρανικά πλήγματα, ήχησαν οι σειρήνες άρσης του συναγερμού, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών. Οι αρχές ζήτησαν ωστόσο από τους κατοίκους να μην βγαίνουν από τα σπίτια τους αν δεν είναι απαραίτητο, μέχρι να ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες ελέγχου.
Κινητοποίηση του ελληνικού Λιμενικού
Στην Ελλάδα, το Λιμενικό Σώμα επικοινώνησε με τις εταιρείες όλων των ελληνικών πλοίων που βρίσκονται εντός του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ, προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα. Παράλληλα, εστάλησαν λεπτομερείς συστάσεις προς τη ναυτιλιακή κοινότητα για αυξημένη επιτήρηση, ενίσχυση φυλακών, περιορισμό μη απαραίτητου προσωπικού στα ανώτερα καταστρώματα, έλεγχο υδατοστεγανότητας και διαρκή επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές.
Ο Θάλαμος Επιχειρήσεων παρακολουθεί σε 24ωρη βάση τις εξελίξεις και διατηρεί ανοικτή γραμμή επικοινωνίας με τα υπό ελληνική σημαία πλοία. Υπενθυμίζεται ότι η ελληνόκτητη ναυτιλία διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο δεξαμενόπλοιων παγκοσμίως, γεγονός που καθιστά τις εξελίξεις στα Στενά ζήτημα πρώτης προτεραιότητας για τη χώρα.
Έκτακτη σύγκληση Συμβουλίου Ασφαλείας ΟΗΕ και ΕΕ
Στο διπλωματικό μέτωπο, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συγκλήθηκε εκτάκτως μετά από αίτημα της Γαλλίας, της Κίνας, της Ρωσίας, της Κολομβίας και του Μπαχρέιν. Η συνεδρίαση προγραμματίστηκε για τις 23:00 ώρα Ελλάδος. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε ότι το ξέσπασμα του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν επιφέρει σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια ειρήνη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε επίσης σε έκτακτη σύγκληση του Κολλεγίου Ασφαλείας. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα εξέφρασαν ανησυχία για την κλιμάκωση, καλώντας σε αποκλιμάκωση.
Η Ρωσία χαρακτήρισε τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα «επικίνδυνη περιπέτεια» που απειλεί την περιοχή με «καταστροφή», ενώ ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς παρομοίασε τις επιδρομές με εκείνες κατά της Γιουγκοσλαβίας το 1999, εκτιμώντας ότι «στόχος είναι η ανατροπή της κυβέρνησης του Ιράν».
Σενάρια τρόμου για τις τιμές ενέργειας
Αν ο αποκλεισμός των Στενών παραταθεί, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία θα είναι δραματικές. Σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνά από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα. Μια παρατεταμένη αναστολή θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί εδώ και χρόνια, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στα καύσιμα, στα τρόφιμα και στον πληθωρισμό παγκοσμίως.
Για την Ελλάδα ειδικότερα, η κρίση αφορά άμεσα τη ναυτιλία, τον τουρισμό, τις τιμές καυσίμων και τις εισαγωγές ενέργειας. Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, ενώ νωρίτερα σήμερα πραγματοποιήθηκε έκτακτη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
