Η επιχείρηση που αποδεκάτισε την ηγεσία του Ιράν δεν ήταν αποτέλεσμα αυθόρμητης απόφασης. Ήταν το αποτέλεσμα ενημερώσεων που περιλάμβαναν εκτιμήσεις για βαριές αμερικανικές απώλειες, σενάρια ιρανικών αντιποίνων σε αμερικανικές βάσεις και τη μεγάλη ευκαιρία για ριζική αναδιάταξη των συσχετισμών σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Το παρασκήνιο της απόφασης
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, η ομάδα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ περιέγραψε στον πρόεδρο Τραμπ την επιχείρηση «Epic Fury» ως σενάριο «υψηλού ρίσκου – υψηλής απόδοσης». Ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ, ο αρχηγός του Μικτού Επιτελείου στρατηγός Νταν Κέιν, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο επικεφαλής της CENTCOM ναύαρχος Μπραντ Κούπερ ενημέρωσαν αναλυτικά τον Τραμπ για τους κινδύνους.
Οι εκτιμήσεις ήταν ξεκάθαρες: πιθανές μαζικές πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν θα μπορούσαν να υπερκεράσουν τις αντιαεροπορικές άμυνες, ενώ φιλοϊρανικές οργανώσεις σε Ιράκ και Συρία αναμένονταν να δράσουν εκδικητικά. Κι όμως, ο πρόεδρος αποφάσισε να προχωρήσει.
«Δεν το κάνουμε για το τώρα, το κάνουμε για το μέλλον, και είναι μια ευγενής αποστολή», δήλωσε ο Τραμπ σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του. «Εδώ και 47 χρόνια το ιρανικό καθεστώς φωνάζει “θάνατος στην Αμερική” και διεξάγει αδιάκοπη εκστρατεία αιματοχυσίας. Δεν θα το ανεχθούμε άλλο».
Η Κυριακή της οργής: Νέο κύμα ιρανικών επιθέσεων
Αυτό που φοβόνταν οι σύμβουλοι του Τραμπ γίνεται πραγματικότητα. Τα ξημερώματα της Κυριακής, μία ημέρα μετά την επίσημη επιβεβαίωση του θανάτου του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το Ιράν εξαπέλυσε νέο κύμα βαλλιστικών πυραύλων εναντίον του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.
Ισχυρές εκρήξεις αναφέρθηκαν στο Ντουμπάι, στην πρωτεύουσα του Κατάρ Ντόχα και στη Μανάμα του Μπαχρέιν, σε μια δραματική κλιμάκωση που πλέον εκτείνεται σε ολόκληρο τον Κόλπο. Πρόκειται για τη δεύτερη συνεχή ημέρα ιρανικών αντιποίνων, μετά τα χθεσινά πλήγματα σε αμερικανικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν, τα Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ.
Η απειλή Τραμπ μέσω Truth Social
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν άφησε χωρίς απάντηση τη νέα ιρανική κλιμάκωση. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ προειδοποίησε με τους πιο σκληρούς τόνους: «Το Ιράν μόλις δήλωσε ότι πρόκειται να χτυπήσει πολύ σκληρά σήμερα. Καλύτερα να μην το κάνουν, γιατί αν το πράξουν, θα τους χτυπήσουμε με μια δύναμη που δεν έχει ξαναδεί ποτέ κανείς!»
Η προειδοποίηση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη για νέο γύρο πληγμάτων, εφόσον η Τεχεράνη συνεχίσει τα αντίποινα. Ο ίδιος ο Τραμπ είχε δηλώσει χθες ότι «η επίθεση μπορεί να διαρκέσει μέρες» και πως «θα χρειαστούν χρόνια στο Ιράν για να ανακάμψει».
Η Ελλάδα σε διαρκή εγρήγορση
Σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τους συμμάχους. Μετά τη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ανέφερε ότι η χώρα βρίσκεται σε «συντονισμό με συμμάχους και εταίρους» και ότι προτεραιότητα αποτελεί η ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή.
Ο πρωθυπουργός ενημερώνεται διαρκώς, ενώ στις ελληνικές διπλωματικές αποστολές στην περιοχή λειτουργούν τηλεφωνικές γραμμές έκτακτης ανάγκης. Η στάση της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου η πρέσβειρα Μπαλτά ζήτησε αυτοσυγκράτηση, αντανακλά τη διπλωματική ισορροπία που επιχειρεί η Αθήνα: σταθερή στήριξη στους συμμάχους, αλλά και αγωνία για αποκλιμάκωση σε μια κρίση που απειλεί να αναδιατάξει ολόκληρη τη γεωπολιτική σκηνή.
Τι έρχεται τώρα;
Η ερώτηση που κυριαρχεί στα αμερικανικά κέντρα αποφάσεων δεν είναι αν θα υπάρξει νέο κύμα χτυπημάτων, αλλά πόσο βαθιά θα πάει αυτή η κλιμάκωση. Στο Κογκρέσο ήδη ξεκίνησε κινητοποίηση για τον περιορισμό των πολεμικών εξουσιών του προέδρου, ενώ τα πετρέλαια εκτοξεύονται και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σε κατάσταση αυξημένου κινδύνου.
Ο θάνατος του Χαμενεΐ, του αρχηγού των Φρουρών της Επανάστασης Πακπούρ και του γραμματέα του Συμβουλίου Άμυνας Σαμχανί αποκεφάλισε την ιρανική αμυντική ηγεσία. Αλλά η τριμελής μεταβατική ηγεσία υπό τον πρόεδρο Πεζεσκιάν δεν δείχνει καμία διάθεση υποχώρησης. Και ο ιρανικός λαός, παρά τους πανηγυρισμούς ορισμένων κατά του καθεστώτος, βρίσκεται σε κατάσταση σοκ μετά τον βομβαρδισμό σχολείου με 115 νεκρές μαθήτριες στη Μινάμπ.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε αχαρτογράφητα νερά. Και κανείς δεν ξέρει πόσο βαθιά μπορεί να πάει αυτή η κρίση.
