Η κλιμάκωση της στρατιωτικής σύγκρουσης στο Ιράν δεν φέρνει μόνο γεωπολιτική αναταραχή – απειλεί να προκαλέσει την πιο σημαντική διαταραχή στις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου από τον Φεβρουάριο του 2022, τότε που η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ανέτρεψε τα ενεργειακά δεδομένα σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Τα Στενά του Ορμούζ: Το «μπουκάλι» που ελέγχει το 20% του παγκόσμιου LNG
Το εμπόριο υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει σχεδόν σταματήσει, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων και ναυτιλιακές πηγές. Τουλάχιστον έντεκα δεξαμενόπλοια LNG που ταξίδευαν από ή προς το Κατάρ σταμάτησαν τα δρομολόγιά τους για να αποφύγουν τη διέλευση από την πλωτή οδό, σύμφωνα με το Bloomberg.
Γειτονικές χώρες του Ιράν, όπως το Κατάρ – ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές LNG στον κόσμο – βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης. Το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που τα καθιστά κρίσιμο σημείο για την ενεργειακή ασφάλεια πολλών χωρών.
Η Ασία σε πανικό – Κινέζοι και Ινδοί αναζητούν εναλλακτικές
Περισσότερο από τα τέσσερα πέμπτα του LNG του Κατάρ παραδόθηκαν σε Ασιάτες αγοραστές πέρυσι, με την Κίνα να είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής – λαμβάνοντας σχεδόν το ένα τρίτο – και την Ινδία ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας.
Κινέζοι εισαγωγείς βρίσκονται ήδη σε αναζήτηση εναλλακτικών προμηθειών, ενώ έμποροι σε Ιαπωνία, Ινδία και αλλού προετοιμάζονται για υψηλότερες τιμές. Τα πλοία μεταφοράς LNG σταμάτησαν και στις δύο πλευρές του Ορμούζ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ενεργοποίηση «ασφαλίστρου κινδύνου» στις τιμές.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Η Ευρώπη, αν και λιγότερο εκτεθειμένη σε σύγκριση με την Ασία, αντιμετωπίζει χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων φυσικού αερίου, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε τυχόν παρατεταμένη διαταραχή. Τα ευρωπαϊκά αποθέματα βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα τελευταία χρόνια, καθώς η ήπειρος δεν κατάφερε να αντικαταστήσει πλήρως τις ρωσικές ροές αερίου.
Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές:
- Αύξηση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας: Το φυσικό αέριο αποτελεί βασικό καύσιμο για τους ελληνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Τυχόν εκτίναξη των τιμών θα μεταφερθεί άμεσα στους λογαριασμούς ρεύματος.
- Ναυτιλιακό κόστος: Η ελληνική ναυτιλία, που ήδη αντιμετωπίζει αυξημένα ασφάλιστρα στην περιοχή του Κόλπου, θα δει περαιτέρω αυξήσεις στο λειτουργικό κόστος.
- Πληθωριστικές πιέσεις: Η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα μεταφερθεί στα τρόφιμα, τις μεταφορές και τα βασικά αγαθά, επιδεινώνοντας την ήδη επιβαρυμένη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Η Τουρκία στη δίνη – Κίνδυνος για τον αγωγό μέσω Ιράν
Ένα ακόμη πιθανό σημείο πίεσης είναι η Τουρκία, η οποία εισάγει φυσικό αέριο μέσω αγωγών από το Ιράν. Εάν οι ροές μέσω των ιρανικών αγωγών περιοριστούν ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης, η Άγκυρα θα αναγκαστεί να αγοράσει περισσότερο LNG από τη spot αγορά, πιέζοντας ανοδικά τις παγκόσμιες τιμές.
Παράλληλα, η Αίγυπτος προσπαθεί να επισπεύσει τις αποστολές LNG, μετά τη διακοπή παραγωγής σε ισραηλινές πλατφόρμες που τροφοδοτούσαν τα εργοστάσια υγροποίησης της χώρας.
Τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια αντιδρούν ήδη
Δεν πρόκειται μόνο για τις τιμές spot. Τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια LNG συνδέονται συνήθως με τιμές αναφοράς αργού πετρελαίου, επομένως μια αύξηση στο πετρέλαιο Brent θα κάνει αυτόματα πιο ακριβό το φυσικό αέριο για τους Ασιάτες καταναλωτές – και κατ’ επέκταση για τους Ευρωπαίους.
Η κυβέρνηση, μέσω του ΚΥΣΕΑ που συνεδρίασε χθες υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, παρακολουθεί στενά τις ενεργειακές εξελίξεις. Ωστόσο, τα περιθώρια παρέμβασης σε μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση είναι περιορισμένα – η βασική ελπίδα παραμένει η αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών πριν η κατάσταση ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αφορά πλέον μόνο τη γεωπολιτική – αφορά τον λογαριασμό ρεύματος κάθε Ευρωπαίου πολίτη. Και αυτό, ίσως, είναι το πιο ανησυχητικό.
