Η κρίση στη Μέση Ανατολή μπαίνει σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, καθώς Γερμανία και Γαλλία εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο στρατιωτικής εμπλοκής στις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια δραματική κλιμάκωση στη στάση της Ευρώπης, η οποία μέχρι πρότινος περιοριζόταν σε ρόλο μεσολαβητή και διπλωματικής πίεσης.
Ο σχεδιασμός είναι ήδη σε εξέλιξη
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδόθηκαν από γερμανικές πολιτικές και στρατιωτικές πηγές στο ραδιοφωνικό σταθμό του ισραηλινού στρατού, ο σχεδιασμός για πιθανή στρατιωτική δράση σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Τα σενάρια που εξετάζονται καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα – από την άμεση συμμετοχή σε αεροπορικούς βομβαρδισμούς έως την παροχή στρατιωτικής και αεροπορικής βοήθειας προς τους Αμερικανούς.
Αξιωματούχοι του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών και μέλη της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Bundestag επιβεβαίωσαν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ότι η πιθανότητα αυτή δεν αποτελεί πλέον θεωρητική συζήτηση, αλλά ενεργό στρατιωτικό σχεδιασμό. Η γερμανική πρεσβεία στο Ισραήλ δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχόλιο, γεγονός που ερμηνεύεται ως σιωπηρή επιβεβαίωση του ρεπορτάζ.
Η Γαλλία δηλώνει έτοιμη να υπερασπιστεί τον Κόλπο
Από την πλευρά της, η Γαλλία δηλώνει ανοιχτά έτοιμη να λάβει μέρος στην άμυνα των κρατών του Κόλπου, σύμφωνα με το πρακτορείο AFP. Η Γαλλία διατηρεί μόνιμη στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο – στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα λειτουργεί η μεγαλύτερη γαλλική βάση στο εξωτερικό – και διαθέτει σημαντικό αεροπορικό δυναμικό που θα μπορούσε να αναπτυχθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η Γαλλία, υπό τον πρόεδρο Μακρόν, έχει ήδη αποδείξει στο παρελθόν ότι δεν διστάζει να αναλάβει στρατιωτική δράση στη Μέση Ανατολή, όπως στην περίπτωση της Συρίας. Η τωρινή ετοιμότητα, ωστόσο, αποκτά πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς πρόκειται για ανοιχτή σύγκρουση με μια περιφερειακή δύναμη όπως το Ιράν.
Κοινή δήλωση-κόκκινη γραμμή από τα E3
Η εξέλιξη αυτή δεν ήρθε εκ του μηδενός. Μόλις χθες το βράδυ, Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο – τα λεγόμενα E3 – εξέδωσαν κοινή δήλωση με την οποία:
- Καταδικάζουν τις επιθέσεις του Ιράν σε χώρες της περιοχής, ιδιαίτερα σε κράτη του Κόλπου
- Προειδοποιούν ότι είναι «έτοιμες να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους και αυτά των συμμάχων τους»
- Δηλώνουν πρόθεση λήψης «αμυντικών μέτρων» κατά του Ιράν, εφόσον κριθεί αναγκαίο
Η δήλωση αυτή ερμηνεύτηκε από αναλυτές ως μια ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή: αν το Ιράν συνεχίσει τις επιθέσεις σε τρίτες χώρες, η Ευρώπη δεν θα μείνει θεατής. Η Βρετανία, που ήδη διαθέτει μαχητικά αεροσκάφη πάνω από τη Μέση Ανατολή και βάσεις στην Κύπρο, αποτελεί ήδη ενεργό μέρος της σύγκρουσης – τώρα Γερμανία και Γαλλία φαίνεται πως ετοιμάζονται να ακολουθήσουν.
Η Αυστραλία λέει «όχι» – η Ευρώπη διχάζεται
Σε αντίθεση με τα E3, η Αυστραλία αποκλείει ρητά κάθε στρατιωτική συμμετοχή στη σύγκρουση, σύμφωνα με δηλώσεις της Καμπέρα. Η απόφαση αυτή δείχνει ότι η «συμμαχία της πρόθεσης» που επιχειρούν να χτίσουν οι ΗΠΑ δεν βρίσκει καθολική αποδοχή στη Δύση.
Και μέσα στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, η εικόνα είναι ένα μωσαϊκό αντιφατικών θέσεων. Ενώ τα τρία μεγαλύτερα κράτη-μέλη (μαζί με τη Βρετανία) κινούνται προς στρατιωτική εμπλοκή, πολλές χώρες – ιδιαίτερα στη νότια Ευρώπη – προτιμούν τη διπλωματική οδό. Η Ελλάδα, που ήδη ζητεί αυτοσυγκράτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, βρίσκεται σε μια εξαιρετικά λεπτή ισορροπία μεταξύ συμμαχικών υποχρεώσεων και εθνικών συμφερόντων στην ανατολική Μεσόγειο.
Γιατί η εξέλιξη αυτή αλλάζει τα δεδομένα
Η πιθανή στρατιωτική συμμετοχή Γερμανίας και Γαλλίας θα μετέτρεπε ουσιαστικά τον πόλεμο στο Ιράν από αμερικανο-ισραηλινή επιχείρηση σε δυτικό συνασπισμό. Αυτό θα είχε πολλαπλές συνέπειες:
- Γεωπολιτικά: Η εμπλοκή ευρωπαϊκών δυνάμεων αυξάνει τον κίνδυνο γενίκευσης της σύγκρουσης και κάνει πιο δύσκολη τη διπλωματική αποκλιμάκωση
- Στρατιωτικά: Η Γερμανία και η Γαλλία διαθέτουν σημαντικές αεροπορικές δυνάμεις, ικανές να ενισχύσουν ουσιαστικά τις αμερικανικές επιχειρήσεις
- Πολιτικά: Η απόφαση θα δοκιμάσει τις αντοχές των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων εσωτερικά, ιδιαίτερα στη Γερμανία όπου ο Μερτς μόλις ανέλαβε
- Οικονομικά: Η ευρωπαϊκή εμπλοκή μπορεί να πυροδοτήσει νέα κύματα ενεργειακής αστάθειας και πληθωριστικών πιέσεων
Η θέση της Ελλάδας: Ανάμεσα σε δύο κόσμους
Η Αθήνα παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις. Η Ελλάδα, ως χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχει ήδη ζητήσει αυτοσυγκράτηση από όλες τις πλευρές. Ταυτόχρονα, οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας συγκάλεσε νέα σύσκεψη στο ΓΕΕΘΑ σήμερα Δευτέρα, ενώ η ελληνική ναυτιλία – με 150 πλοία εγκλωβισμένα στον Κόλπο – βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των οικονομικών επιπτώσεων.
Η πιθανή μετεξέλιξη της σύγκρουσης σε πανδυτική στρατιωτική επιχείρηση θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τον ρόλο της χώρας: θα κληθεί η Ελλάδα να συνεισφέρει; Θα επηρεαστούν οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, που ήδη δέχθηκαν πλήγμα; Και πώς θα διαχειριστεί η κυβέρνηση την ισορροπία μεταξύ ΝΑΤΟ, ΕΕ και εθνικών συμφερόντων;
Οι απαντήσεις αναμένονται τις επόμενες κρίσιμες ώρες.
