Σε μια κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι διέταξε την αύξηση του αριθμού των πυρηνικών κεφαλών του γαλλικού οπλοστασίου, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην ευρωπαϊκή αμυντική στρατηγική. Παράλληλα, Γαλλία και Γερμανία ανακοίνωσαν τη δημιουργία μιας κοινής «ομάδας καθοδήγησης για τα πυρηνικά», ενώ η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που καλούνται να συμμετάσχουν στο πλαίσιο της λεγόμενης «προχωρημένης αποτροπής».
Τι ανακοίνωσε ο Μακρόν
«Διέταξα την αύξηση του αριθμού των πυρηνικών κεφαλών του οπλοστασίου μας», δήλωσε ο Μακρόν, εξηγώντας ότι για να υπάρχει πραγματική αποτροπή πρέπει να υπάρχει και επάρκεια όπλων. Σε μια ακόμη πιο εντυπωσιακή κίνηση, ο Γάλλος πρόεδρος ανακοίνωσε ότι η Γαλλία δεν θα δημοσιοποιεί πλέον τα στοιχεία του πυρηνικού της οπλοστασίου – σε αντίθεση με ό,τι γινόταν μέχρι σήμερα.
Η απόφαση αυτή δεν έρχεται στο κενό. Με τον πόλεμο στο Ιράν να κλιμακώνεται, τη Ρωσία να διατηρεί απειλητική στάση στην Ουκρανία και τις ΗΠΑ υπό τον Τραμπ να αναθεωρούν τη δέσμευσή τους απέναντι στο ΝΑΤΟ, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή αμυντική πρόκληση.
Γαλλο-γερμανική ομάδα πυρηνικής καθοδήγησης
Ταυτόχρονα με τη γαλλική ανακοίνωση, Παρίσι και Βερολίνο ανακοίνωσαν τη σύσταση μιας υψηλόβαθμης ομάδας καθοδήγησης για τα πυρηνικά, η οποία αποτελεί ένα πρωτοφανές βήμα στη γαλλο-γερμανική αμυντική συνεργασία.
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση των δύο χωρών:
- Η ομάδα «θα ενισχύσει αλλά δεν θα υποκαταστήσει» την πυρηνική αποτροπή του ΝΑΤΟ
- Η Γερμανία θα συμμετέχει συμβατικά σε γαλλικές πυρηνικές ασκήσεις
- Θα πραγματοποιηθούν κοινές επισκέψεις σε στρατηγικές τοποθεσίες
- Τα πρώτα συγκεκριμένα μέτρα θα ξεκινήσουν ήδη φέτος
- Προβλέπεται ανάπτυξη συμβατικών δυνατοτήτων με ευρύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή
Η Ελλάδα στο πλαίσιο της «προχωρημένης αποτροπής»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στην «προχωρημένη αποτροπή» και στη συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτήν. Ο Μακρόν φαίνεται ότι θέλει να διευρύνει τη γαλλική πυρηνική ομπρέλα, συμπεριλαμβάνοντας ευρωπαϊκές χώρες που βρίσκονται στα νοτιοανατολικά σύνορα της ΕΕ – εκεί δηλαδή όπου οι απειλές είναι πιο άμεσες.
Η Ελλάδα, ως κομβικός παίκτης στην Ανατολική Μεσόγειο, αντιμετωπίζει πολλαπλές απειλές: από τη συνεχή τουρκική προκλητικότητα μέχρι την αστάθεια στη Μέση Ανατολή, που μετά την κλιμάκωση στο Ιράν έχει φτάσει στα σύνορά της. Η αποστολή φρεγατών και F-16 στην Κύπρο τις τελευταίες ημέρες, αλλά και η ενεργός παρουσία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, αποδεικνύουν ότι η Αθήνα αναλαμβάνει ολοένα σημαντικότερο ρόλο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Γιατί τώρα; Το γεωπολιτικό πλαίσιο
Η κίνηση του Μακρόν δεν είναι τυχαία. Έρχεται σε μια στιγμή που:
- Ο πόλεμος στο Ιράν έχει φέρει πυρηνική αναστάτωση σε παγκόσμιο επίπεδο
- Η Βρετανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ιρανικές επιθέσεις στις βάσεις της στην Κύπρο
- Η αμερικανική πυρηνική ομπρέλα δεν θεωρείται πλέον εγγυημένη από πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες
- Η Ρωσία διατηρεί 6.000+ πυρηνικές κεφαλές και δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης στην Ουκρανία
Η Γαλλία, ως η μοναδική πυρηνική δύναμη εντός της ΕΕ μετά το Brexit, αναλαμβάνει πλέον ρόλο «πυρηνικού εγγυητή» της Ευρώπης. Ο Μακρόν, αν και δεν αποκάλυψε τον ακριβή αριθμό των νέων κεφαλών, έστειλε σαφές μήνυμα: η Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις ΗΠΑ για την ασφάλειά της.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη
Η γαλλο-γερμανική συνεργασία στον τομέα των πυρηνικών σηματοδοτεί μια θεμελιώδη αλλαγή στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική. Για πρώτη φορά, η Γερμανία – χώρα που παραδοσιακά τηρούσε αυστηρά πυρηνική αποχή – αποδέχεται τη συμμετοχή σε πυρηνικές ασκήσεις, έστω και σε συμβατικό επίπεδο.
Αυτό που κάποτε φαινόταν αδιανόητο – μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή ανεξάρτητη αλλά συμπληρωματική του ΝΑΤΟ – αρχίζει να παίρνει σάρκα και οστά. Και η Ελλάδα, με τη στρατηγική της θέση, βρίσκεται στο κέντρο αυτής της νέας ευρωπαϊκής αμυντικής πραγματικότητας.
