Η Βουλή των Ελλήνων έγραψε ιστορία το απόγευμα της Τετάρτης 4 Μαρτίου, ψηφίζοντας με ευρεία πλειοψηφία 201 βουλευτών την επιστολική ψήφο για τους απόδημους Έλληνες στις εθνικές εκλογές. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που αναμενόταν εδώ και δεκαετίες από τους εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό – και η οποία πλέον γίνεται πραγματικότητα.
Η κρίσιμη πλειοψηφία των 2/3
Η ψηφοφορία δεν ήταν καθόλου δεδομένη. Οι συνταγματικές επιταγές απαιτούσαν ενισχυμένη πλειοψηφία των δύο τρίτων του συνόλου των βουλευτών – δηλαδή τουλάχιστον 200 θετικές ψήφους – προκειμένου να εγκριθεί η παροχή του δικαιώματος ψήφου μέσω επιστολής στους Έλληνες του εξωτερικού. Τελικά, 201 βουλευτές ψήφισαν «υπέρ», ξεπερνώντας οριακά το αναγκαίο κατώφλι.
Ποιοι στήριξαν τη μεταρρύθμιση
Στο «ναι» κατέληξαν οι κοινοβουλευτικές ομάδες της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, οι τέσσερις βουλευτές του Στέφανου Κασσελάκη, καθώς και σειρά ανεξάρτητων βουλευτών. Μεταξύ αυτών ξεχώρισαν ονόματα-βαρίδια: ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, η καθηγήτρια Αθηνά Λινού, ο ναύαρχος Ευάγγελος Αποστολάκης, η Κυριακή Μάλαμα, καθώς και οι ανεξάρτητοι Χ. Κατσιβαρδάς και Κ. Φλώρος (πρώην «Σπαρτιάτες»), ο Μπ. Μπαράν και ο Π. Παρασκευαΐδης.
Από την άλλη πλευρά, 61 βουλευτές ψήφισαν κατά και 34 δήλωσαν «παρών», με τα κόμματα της αντιπολίτευσης – κυρίως ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Ελληνική Λύση και ΜέΡΑ25 – να εκφράζουν ενστάσεις είτε ουσιαστικές είτε διαδικαστικές.
Τι αλλάζει στην πράξη
Η εφαρμογή της επιστολικής ψήφου σημαίνει ότι στις επόμενες εθνικές εκλογές, οι Έλληνες πολίτες που διαμένουν στο εξωτερικό θα μπορούν να ψηφίσουν ταχυδρομικά, χωρίς να χρειάζεται να ταξιδέψουν στην Ελλάδα ή να μεταβούν σε πρεσβεία ή προξενείο. Πρόκειται για μια ρύθμιση που υπάρχει εδώ και χρόνια σε δεκάδες χώρες – από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία μέχρι τη Γερμανία και την Αυστραλία – αλλά η Ελλάδα παρέμενε σταθερά στις εξαιρέσεις.
Η τριεδρική περιφέρεια δεν πέρασε
Ωστόσο, δεν πέρασαν όλα τα άρθρα του νομοσχεδίου με την απαιτούμενη πλειοψηφία. Η διάταξη που αφορούσε στην άμεση εφαρμογή της τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας αποδήμων δεν κατάφερε να συγκεντρώσει τον αναγκαίο αριθμό ψήφων. Τα σχετικά άρθρα (3, 4, 6, 10, 11, 12) συγκέντρωσαν μόνο 161-162 ψήφους «υπέρ» έναντι 133-134 «κατά», πολύ κάτω από τα 2/3. Αυτό σημαίνει ότι η τριεδρική περιφέρεια αποδήμων θα εφαρμοστεί μετά την πάροδο 18 μηνών – δηλαδή πιθανότατα στις μεθεπόμενες εκλογές.
Τα αναλυτικά αποτελέσματα
Η ψηφοφορία διεξήχθη κατ’ άρθρον, με τα αποτελέσματα να δείχνουν σταθερή πλειοψηφία στα κρίσιμα άρθρα 13-25 που αφορούν αυτό καθαυτό το δικαίωμα της επιστολικής ψήφου:
- Άρθρο 13: 207 υπέρ, 61 κατά, 28 παρών
- Άρθρα 14-17, 19: 201 υπέρ, 61 κατά, 34 παρών
- Άρθρο 18: 201 υπέρ, 66 κατά, 29 παρών
- Άρθρο 20: 201 υπέρ, 48 κατά, 47 παρών
- Άρθρο 25: 202 υπέρ, 88 κατά, 6 παρών
Μια ψηφοφορία με βαρύ πολιτικό περιεχόμενο
Η ψήφιση του νομοσχεδίου αποτελεί σημαντική πολιτική νίκη για την κυβέρνηση, η οποία κατάφερε να εξασφαλίσει τη στήριξη διακομματικά σε ένα θέμα που απασχολούσε εδώ και χρόνια τη δημόσια συζήτηση. Η Νέα Δημοκρατία, υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, είχε θέσει ως προτεραιότητα τη διεύρυνση της εκλογικής βάσης στο εξωτερικό – ειδικά τη στιγμή που εκτιμάται ότι πάνω από 500.000 Έλληνες ζουν μόνιμα εκτός συνόρων, πολλοί εκ των οποίων αποδήμησαν κατά τη διάρκεια της δεκαετούς κρίσης.
Η συμμαχία ΝΔ-ΠΑΣΟΚ στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο αποδεικνύει ότι σε θέματα θεσμικών μεταρρυθμίσεων, οι δύο μεγάλοι πόλοι του ελληνικού πολιτικού συστήματος μπορούν να βρουν κοινό έδαφος – ακόμη κι αν η αντιπαράθεση σε άλλα πεδία παραμένει οξύτατη.
Τι σημαίνει για τους Έλληνες του εξωτερικού
Για τους εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες πολίτες σε Γερμανία, ΗΠΑ, Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Κύπρο και δεκάδες ακόμη χώρες, η ψηφοφορία αυτή αποτελεί ένα χειροπιαστό βήμα προς τη δημοκρατική ενσωμάτωσή τους. Μέχρι σήμερα, η ψήφος στο εξωτερικό ήταν πρακτικά αδύνατη για τη συντριπτική πλειοψηφία, καθώς απαιτούσε φυσική παρουσία – μια διαδικασία δαπανηρή, χρονοβόρα και για πολλούς απαγορευτική.
Πλέον, η επιστολική ψήφος ανοίγει τη δυνατότητα σε κάθε Έλληνα πολίτη, ανεξαρτήτως του πού βρίσκεται στον κόσμο, να συμμετέχει ουσιαστικά στη δημοκρατική διαδικασία της πατρίδας του. Μια μεταρρύθμιση που, αν μη τι άλλο, ήρθε αρκετά χρόνια αργότερα από ό,τι θα έπρεπε.
