Μια σαφής και αδιαπραγμάτευτη θέση υιοθέτησε η Γερμανία απέναντι στο ερώτημα που απασχολεί τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: θα εμπλακούν ευρωπαϊκοί στρατοί στις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν; Η απάντηση από το Βερολίνο ήρθε κατηγορηματική και χωρίς αστερίσκους.
«Δεν θα συμμετάσχουμε σε αυτόν τον πόλεμο»
Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, μιλώντας αργά το απόγευμα της Τετάρτης σε ειδική συνεδρίαση στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο (Bundestag), ξεκαθάρισε πλήρως τη γερμανική στάση: «Η Γερμανία δεν είναι εμπόλεμη πλευρά. Οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις δεν θα συμμετάσχουν σε αυτόν τον πόλεμο», τόνισε ο κ. Πιστόριους, σε μια τοποθέτηση που αναμενόταν με μεγάλο ενδιαφέρον τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Ο Γερμανός υπουργός υπογράμμισε ότι η κορυφαία προτεραιότητα του Βερολίνου αυτή τη στιγμή δεν είναι η στρατιωτική εμπλοκή, αλλά η προστασία των Γερμανών πολιτών και στρατιωτών που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή, περιγράφοντας την κατάσταση ως «εξαιρετικά δυναμική και επικίνδυνη».
Το δίλημμα του διεθνούς δικαίου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά του Πιστόριους στο ζήτημα της νομιμότητας των αμερικανοϊσραηλινών ενεργειών. Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας αναγνώρισε δημοσίως ότι στη χώρα του διεξάγεται σημαντική συζήτηση για το κατά πόσον οι ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
«Πρέπει να είναι σαφές: Το διεθνές δίκαιο πρέπει να παραμείνει το κεντρικό σημείο αναφοράς για τις ενέργειές μας. Διότι είμαι ακράδαντα πεπεισμένος ότι μια διεθνής τάξη μπορεί να είναι μακροπρόθεσμα σταθερή μόνο εφόσον βασίζεται σε παγκοσμίως αναγνωρισμένους κανόνες που τουλάχιστον οι περισσότεροι άνθρωποι τηρούν», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η «πραγματικότητα» του ιρανικού ζητήματος
Ωστόσο, ο κ. Πιστόριους φρόντισε να μην αφήσει την εντύπωση ότι η Γερμανία παίρνει το μέρος της Τεχεράνης. Αντίθετα, κλήθηκε να ισορροπήσει ανάμεσα στη νομιμότητα και τη ρεαλπολιτίκ.
«Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας: Το Ιράν αγνόησε, υπονόμευσε και αγωνίστηκε εναντίον ακριβώς αυτών των κανόνων για δεκαετίες. Για χρόνια, η διεθνής κοινότητα προσπαθούσε να περιορίσει τον καταστροφικό ρόλο του Ιράν μέσω διαπραγματεύσεων, κυρώσεων και διεθνών συμφωνιών. Χωρίς επιτυχία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «ο καταστροφικός ρόλος του Ιράν στην περιοχή έχει στην πραγματικότητα αυξηθεί».
Τι σημαίνει η στάση του Βερολίνου
Η τοποθέτηση του Πιστόριους έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς στην Ευρώπη αυξάνονται οι πιέσεις – τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από τη δημόσια γνώμη – για τη στάση που θα υιοθετήσουν οι ευρωπαϊκές χώρες. Η Γερμανία, ως η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και βασικός σύμμαχος τόσο του Ισραήλ όσο και των ΗΠΑ, βρίσκεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Η επιλογή να μείνει εκτός στρατιωτικών επιχειρήσεων – ενώ παράλληλα αναγνωρίζει τον «καταστροφικό ρόλο» του Ιράν – αντανακλά μια στρατηγική ισορροπίας που ακολουθεί η γερμανική κυβέρνηση. Από τη μία πλευρά, δεν θέλει να εκτεθεί σε κατηγορίες για υποστήριξη μιας πολεμικής εκστρατείας αμφισβητούμενης νομιμότητας. Από την άλλη, δεν μπορεί να αγνοήσει τις ανησυχίες για την ιρανική πυρηνική απειλή.
Η Γερμανία ακολουθεί τον ίδιο δρόμο με τη Γαλλία και τη Βρετανία, οι οποίες έχουν επίσης ζητήσει αποκλιμάκωση, αν και η Βρετανία – σε αντίθεση με τη Γερμανία – έχει ήδη αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη στον εναέριο χώρο της Μέσης Ανατολής. Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα από το Βερολίνο είναι ξεκάθαρο: η Bundeswehr δεν πρόκειται να εμπλακεί στρατιωτικά, τουλάχιστον υπό τις παρούσες συνθήκες.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να ενισχύσει τις φωνές εκείνες στην Ευρώπη που ζητούν μια κοινή ευρωπαϊκή θέση υπέρ της αποκλιμάκωσης και της διπλωματικής επίλυσης, σε μια στιγμή που η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε πρωτοφανή κλιμάκωση.
