Σε πλήρη ετοιμότητα βρίσκεται η κυβέρνηση προκειμένου να αντιμετωπίσει τις οικονομικές επιπτώσεις της σύρραξης στη Μέση Ανατολή, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να στέλνει χθες από το βήμα της Βουλής σαφές μήνυμα ότι κανένα νοικοκυριό δεν θα μείνει απροστάτευτο. Η τοποθέτησή του, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για την επιστολική ψήφο των αποδήμων, είχε εμφανή στόχο να καθησυχάσει τους πολίτες σε μια περίοδο που η γεωπολιτική αστάθεια δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για τις τιμές και την καθημερινότητα.
Τα τέσσερα μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η κυβέρνηση έχει ήδη επεξεργαστεί συγκεκριμένα σενάρια παρέμβασης και είναι έτοιμη να τα ενεργοποιήσει εφόσον κριθεί αναγκαίο. Τα μέτρα που εξετάζονται αφορούν:
1. Στοχευμένες παρεμβάσεις στην ενέργεια: Πρόκειται για μηχανισμούς απορρόφησης πιθανών ανατιμήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα και τα καύσιμα, ανάλογους με αυτούς που εφαρμόστηκαν επιτυχώς κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και είναι προετοιμασμένη να κινηθεί άμεσα αν οι τιμές ξεπεράσουν κρίσιμα επίπεδα.
2. Ενίσχυση ευάλωτων νοικοκυριών: Σε περίπτωση που οι ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα, προβλέπονται στοχευμένες επιδοτήσεις για τα πλέον ευάλωτα στρώματα του πληθυσμού. Αν και δεν έχει ληφθεί ακόμα οριστική απόφαση, το fuel pass παραμένει στη φαρέτρα της κυβέρνησης ως εργαλείο άμεσης ελάφρυνσης.
3. Αυστηροί έλεγχοι κατά της αισχροκέρδειας: Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποτροπή φαινομένων αθέμιτης κερδοσκοπίας. Τα ελεγκτικά σώματα βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, ενώ η κυβέρνηση δεν αποκλείει την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε όσους επιχειρήσουν να εκμεταλλευτούν τη γεωπολιτική κρίση εις βάρος του καταναλωτή.
4. Εργαλεία ρευστότητας για επιχειρήσεις: Ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία βρίσκονται υπό σχεδιασμό για τις επιχειρήσεις που ενδέχεται να πιεστούν από αυξημένο ενεργειακό κόστος, ιδίως στους κλάδους του τουρισμού, της εστίασης και της μεταποίησης.
«Έχουμε τα εργαλεία και τη βούληση»
«Επεξεργαζόμαστε τα σενάρια και όταν υπάρξει η πραγματική ανάγκη στήριξης, είμαστε έτοιμοι να παρέμβουμε», τόνισε ανώτερο κυβερνητικό στέλεχος, διαμηνύοντας ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να αφήσει κανέναν εκτεθειμένο στις αρνητικές συνέπειες μιας κρίσης που η ίδια η Ελλάδα δεν προκάλεσε.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπογράμμισε ότι «διαθέτει τα απαραίτητα δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία, με πολύ κόπο δομημένα» και ότι «εφόσον απαιτηθεί, θα προστατεύσει την πραγματική οικονομία με υπεύθυνες παρεμβάσεις». Η δήλωση αυτή φανερώνει τη σημασία που δίνει η κυβέρνηση στη δημοσιονομική πειθαρχία – τα μέτρα θα σχεδιαστούν ώστε να μη διαταράξουν τη δημοσιονομική σταθερότητα που με κόπο επιτεύχθηκε τα τελευταία χρόνια.
Θωρακισμένη η ελληνική ενεργειακή αγορά
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε σαφώς καλύτερη θέση από ό,τι κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ελληνική αγορά ενέργειας εμφανίζεται θωρακισμένη, χάρη στον έγκαιρο προγραμματισμό και τη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος – ένα αποτέλεσμα πολιτικών που ξεκίνησαν υπό τη σημερινή κυβέρνηση. Η στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η ενίσχυση των διασυνδέσεων και η μείωση της εξάρτησης από μεμονωμένους προμηθευτές αποδεικνύουν τώρα την αξία τους.
Παράλληλα, οι εποχικά χαμηλές ανάγκες σε θέρμανση και η γενικότερη πτωτική τάση στη χονδρική τιμή ρεύματος λειτουργούν ως ένα φυσικό «μαξιλάρι» για τους καταναλωτές.
«Η Ελλάδα είναι παρούσα με ισχύ»
Πέρα από την οικονομική θωράκιση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι «η Ελλάδα είναι παρούσα με ισχύ όπου την καλεί το εθνικό καθήκον». Η αποστολή στρατιωτικών μέσων στην Κύπρο χαρακτηρίστηκε «αμυντική και ειρηνική», ενώ ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης ευχαρίστησε δημόσια την Ελλάδα για την «άμεση και αποφασιστική ανταπόκριση».
Με αιχμές κατά της αντιπολίτευσης, ο πρωθυπουργός κάλεσε τα κόμματα να υπερβούν τις μικροκομματικές αντιπαραθέσεις σε μια στιγμή που η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις. «Είναι καιρός τα μικρά να υποχωρούν μπροστά στα μεγάλα και τα εθνικά», υπογράμμισε, στρέφοντας τα βέλη του κατά των «επαγγελματιών ανησυχούντων» και των «πατριωτών της φακής» – χαρακτηρισμοί που απηχούσαν εμφανώς την κριτική σε τμήματα της αντιπολίτευσης που επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν πολιτικά τη διεθνή κρίση.
Τι σημαίνει για τους πολίτες
Η ουσία του μηνύματος είναι σαφής: η κυβέρνηση δεν περιμένει παθητικά να ξεδιπλωθούν οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου. Έχει ήδη προεργαστεί τα σενάρια, κοστολογήσει τις παρεμβάσεις και προετοιμάσει τους μηχανισμούς. Αν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή κλιμακωθεί περαιτέρω και οι τιμές ξεφύγουν, τα μέτρα μπορούν να ενεργοποιηθούν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Για τους πολίτες, αυτό μεταφράζεται σε μία βασική διαβεβαίωση: η Ελλάδα διαθέτει σήμερα τα δημοσιονομικά αποθέματα, τα θεσμικά εργαλεία και – κυρίως – την πολιτική βούληση να αντιμετωπίσει ό,τι μπορεί να φέρει η κρίση. Ένα σαφώς διαφορετικό τοπίο από εκείνο που αντιμετώπιζε η χώρα σε προηγούμενες κρίσεις, όταν τα περιθώρια ήταν ασφυκτικά.
