Τα ΗΑΕ σκέφτονται κινήσεις κατά του χρηματοδοτικού δικτύου του Ιράν
Μια νέα διπλωματική εξέλιξη που θα μπορούσε να αλλάξει το πεδίο δράσης της περιφερειακής σύγκρουσης: τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξετάζουν δυνατότητες παγώματος ιρανικών περιουσιακών στοιχείων αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η απόφαση θα ληφθεί ως απάντηση στις εκτεταμένες ιρανικές επιθέσεις με δεκάδες εκατοντάδες drones και πυραύλων που έχουν στοχεύσει τόσο τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και τη διεθνή συμμαχία τους στην περιοχή.
Σύμφωνα με πληροφορίες που προέρχονται από πηγές εμπλεγμένες στις συζητήσεις, ο παγώματος ιρανικών περιουσιακών στοιχείων θα αποτελούσε ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέσα οικονομικής πίεσης εναντίον της Τεχεράνης. Η κίνηση αυτή θα περιόριζε δραστικά την πρόσβαση του ιρανικού καθεστώτος σε ξένο συνάλλαγμα και διεθνή εμπορικά δίκτυα, σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή όπου η ιρανική οικονομία αντιμετωπίζει ήδη τρομακτικές προκλήσεις.
Δεκαετίες συναλλαγών και κρυμμένων δικτύων
Επί σειρά ετών, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα—και ειδικότερα το κοσμοπολίτικο κέντρο του Ντουμπάι—έχουν λειτουργήσει ως πόλος έλξης για ιρανικές εταιρείες και ιδιώτες που επιδιώκουν να ξεπεράσουν τις αυστηρές δυτικές κυρώσεις. Αυτή η σχέση είναι πολύ περισσότερο από απλό εμπόριο: πρόκειται για ένα πολυστρωματικό σύστημα χρηματοδοτικών ροών που έχει επιτρέψει στο ιρανικό καθεστώς να διατηρήσει την οικονομική του λειτουργικότητα παρά τις κυρώσεις.
Στοιχεία από αμερικανικές κυβερνητικές υπηρεσίες καταδεικνύουν το μέγεθος της διείσδυσης: κατά το 2024, περίπου 9 δισεκατομμύρια δολάρια διαμέσου λογαριασμών αμερικανικών τραπεζών φαίνεται να σχετίζονταν με μυστικές ιρανικές οικονομικές δραστηριότητες. Από αυτό το ποσό, το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό του 62 τοις εκατό κατέληξε σε εταιρείες με έδρα τα ΗΑΕ, κυρίως μέσω δραστηριοτήτων πώλησης πετρελαίου.
Η Τεχεράνη έχει δημιουργήσει μια εκλεκτική σειρά λογιστικών κατασκευασμάτων—εταιρείες που λειτουργούν ως πρόσχημα για την κάλυψη πραγματικών οικονομικών ενεργειών. Οι «βιτρίνες» αυτές χρησιμεύουν πολλαπλούς σκοπούς: λαμβάνουν πληρωμές για διεθνείς πωλήσεις πετρελαίου, διεκπεραιώνουν σύνθετες εμπορικές συναλλαγές και—πιο σημαντικά—καταστέλνουν τις ίχνη της πραγματικής προέλευσης και προορισμού των χρημάτων.
Ο σκιώδης στόλος και τα μέτρα που εξετάζονται
Παράλληλα με τα χρηματοδοτικά δίκτυα, το Ιράν διατηρεί ένα δεύτερο στοιχείο της οικονομικής του δυνατότητας: το λεγόμενο «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων. Αυτά τα πλοία—πολλά από αυτά απαρχαιωμένα και τεχνικώς αναξιόπλοα σύμφωνα με διεθνή κριτήρια—μεταφέρουν κρυμμένο ιρανικό πετρέλαιο κατά παράβαση των διεθνών κυρώσεων. Η επιχείρηση αυτή απαιτεί ταλαιπωρημένες τακτικές: αλλαγή ταυτοτήτων πλοίων, ψευδείς αναφορές θέσεως και πολύπλοκα σχήματα ιδιοκτησίας που περνούν μέσα από οντότητες στη Δυτική Ασία και την Ευράσία.
Οι αρχές των Εμιράτων εξετάζουν μια σειρά από εναλλακτικές δράσεις, καθεμία με διαφορετικό βαθμό επιθετικότητας. Η πιο άμεση εξ αυτών είναι το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων των εταιρειών-«βιτρίνων» που λειτουργούν διαφάνεια στα ΗΑΕ. Μια τέτοια κίνηση θα αποκόπτε αμέσως χιλιάδες λογαριασμούς από τη διεθνή χρηματοπιστωτική σειρά. Ταυτόχρονα, σκέπτονται την αυστηρή καταστολή των ανταλλακτηρίων συναλλάγματος—εκείνων των πορών που επιτρέπουν την παράνομη μεταφορά κεφαλαίων έξω από το αυστηρό τραπεζικό σύστημα.
Πιο αποτολμημένα, οι αρχές συζητούν το ενδεχόμενο πρακτικής κατάσχεσης: την απευθείας κατάσχεση ιρανικών δεξαμενόπλοιων που δραστηριοποιούνται σε λιμάνια ή διαμπερές θαλάσσιας οδούς υπό ναυτική επιτήρηση των Εμιράτων. Αυτό θα αποδυνάμωνε καίρια τον σκιώδη στόλο, επιβαρύνοντας σοβαρά την ικανότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και να συσσωρεύει ξένο συνάλλαγμα.
Στόχος: οι Φρουροί της Επανάστασης και τα στρατιωτικά προγράμματα
Εάν πράγματι προχωρήσουν σε πάγωμα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, τα ΗΑΕ θα εστιάσουν κατά προτίμηση σε λογαριασμούς και εταιρείες που συνδέονται άμεσα με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Αυτή η πολιτιστική και στρατιωτική σχηματοποίηση αποτελεί τον δυνατό βραχίονα του ιρανικού κράτους και ελέγχει σημαντικό τμήμα της οικονομίας.
Τα τελευταία χρόνια, η Τεχεράνη έχει διοχετεύσει ένα αυξανόμενο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου και των διεθνών εσόδων μέσα από δίκτυα που ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από το IRGC. Αυτή η στρατηγική επιτρέπει στο καθεστώς να χρηματοδοτήσει προγράμματα ανάπτυξης πυρηνικής ικανότητας, δορυφορικών συστημάτων, ναυτικής επέκτασης και περιφερειακών ένοπλων οργανώσεων που δραστηριοποιούνται από τον Λίβανο έως την Υεμένη. Ένας αποτελεσματικός παγώματος ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που σχετίζονται με το IRGC θα χτύπαγε απευθείας αυτή τη χρηματοδοτική αρτηρία.
Οι δυσκολίες της ισορροπίας για το Άμπου Ντάμπι
Ωστόσο, η απόφαση για πάγωμα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων δεν είναι απλή. Τα ΗΑΕ κατέχουν μια ιστορικά λεπτή ισορροπία μεταξύ δύο αντιμαχόμενων δυνάμεων: την αδιάσειστη στρατηγική συμμαχία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το δεν μπορεί να αγνοηθεί γεωγραφικό και οικονομικό μέσο του Ιράν. Η παγκόσμια εμπειρία δείχνει ότι κυρώσεις αντιπροσώπων συχνά οδηγούν σε αντίποινα—πιθανώς και νέες κυματοειδείς επιθέσεις με drones και πυραύλους.
Υπάρχουν επίσης πραγματικές ανησυχίες σχετικά με τις αρνητικές συνέπειες για τις διακόσιες χιλιάδες Ιρανών που ζουν και εργάζονται στα Εμιράτα και την ενδεχόμενη ζημιά σε οικονομικές και εμπορικές σχέσεις που έχουν θεμελιωθεί και ενισχυθεί επί δεκαετίες. Σημαντικό τμήμα του εμπορίου του Ντουμπάι εξαρτάται από τις σχέσεις με ιρανικές επιχειρήσεις και ενδιάμεσα νομικά αντικείμενα.
Αναλυτές και δημόσιοι σχολιαστές εκτιμούν ότι εάν τελικώς ληφθεί σχετική απόφαση, θα εφαρμοστεί με στοχευμένο τρόπο, αρχικά επικεντρώνοντας στους λογαριασμούς και τις εταιρείες με αποδεδειγμένη σύνδεση με το IRGC και τις περιφερειακές του δραστηριότητες. Με αυτόν τον τρόπο, το Άμπου Ντάμπι θα δύναται να εξυπηρετήσει τις δυτικές συμμαχίες του και να αποδείξει αποφασιστικότητα, παράλληλα ελαχιστοποιώντας τις πολιτικές και οικονομικές δυσμενείς επιπτώσεις.
Η κατάσταση εξελίσσεται δυναμικά και οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για τη διακρίβωση του εάν οι Εμιράτες θα μετακινηθούν από τις συζητήσεις στην πράξη—μια κίνηση που θα ανέστησε σημαντικές συνέπειες σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
