Οι τιμές πετρελαίου αυξήθηκαν πάνω από 20% από τις αρχές του 2026. Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, το σημαντικότερο πέρασμα για το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο παγκοσμίως. Η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο της ενεργειακής κρίσης.
Τα Στενά του Ορμούζ στο κέντρο της κρίσης
Τα Στενά λειτουργούν με ελάχιστη χωρητικότητα. Ο Τραμπ πρότεινε κάλυψη ασφάλισης πολεμικού κινδύνου για τα πλοία και συνοδεία από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. Παρά τις προσπάθειες, η εμπιστοσύνη παραμένει χαμηλή και τα πλοία αποφεύγουν το πέρασμα.
Το Ιράν επιτέθηκε στο διυλιστήριο Ras Tanura στη Σαουδική Αραβία. Η εγκατάσταση επεξεργάζεται 550.000 βαρέλια ημερησίως και λειτουργεί ως κεντρικός τερματικός σταθμός εξαγωγής. Το Κατάρ σταμάτησε την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου σε βασικές εγκαταστάσεις. Το Ιράκ μείωσε την παραγωγή πετρελαίου.
Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράν αποτελούν τον πυρήνα των αλυσίδων εφοδιασμού. Τροφοδοτούν την ασιατική βιομηχανία, την ευρωπαϊκή μεταποίηση και τις παγκόσμιες μεταφορές. Κάθε μέρα διακοπής κοστίζει εκατομμύρια.
Η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα
Η Γηραιά Ηπειρος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα. Μετά από ψυχρότερο χειμώνα, τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα. Η μεγάλη ολλανδική εταιρεία Energiebank ζήτησε από τους πολίτες να μειώσουν τη διάρκεια του ντους για εξοικονόμηση ενέργειας.
Η Ρωσίδα εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, σχολίασε σκωπτικά την κατάσταση. «Νομίζω ότι θα είναι σε καλή φόρμα για το εικοστό πακέτο κυρώσεων», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ανάρτηση αναφέρεται στην ενεργειακή εξάρτηση των Βρυξελλών από τρίτους και την αύξηση των τιμών καυσίμων.
Οι παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου είναι αλληλένδετες. Οταν η προσφορά από τον Κόλπο μειώνεται, ο ανταγωνισμός εντείνεται. Η Ευρώπη βρίσκεται σε περίοδο αναπλήρωσης αποθεμάτων με περιορισμένη διαθεσιμότητα.
Τι ακολουθεί
Αν τα Στενά δεν ανοίξουν σύντομα, οι περιορισμοί αποθήκευσης θα επιβραδύνουν την παραγωγή σε ολόκληρο τον Κόλπο. Η παγκόσμια προσφορά θα συρρικνωθεί και οι τιμές του αργού πετρελαίου θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν. Η διάρκεια της σύγκρουσης καθορίζει το μέγεθος της ζημιάς στην παγκόσμια οικονομία.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα ανοίξει ξανά το στενό, αλλά και πόση ζημιά θα προκαλέσει το Ιράν στις ενεργειακές υποδομές. Οι αγορές αντιδρούν στην απώλεια βαρελιών και στην αβεβαιότητα για τη διάρκεια έκθεσης των υποδομών στον κίνδυνο. Οι σύντομες συγκρούσεις προκαλούν διακυμάνσεις, η παρατεταμένη αστάθεια αναδιαμορφώνει τις εμπορικές ροές.
