Ο ένας στους δύο 16χρονους στην Ελλάδα έχει καπνίσει συμβατικό ή ηλεκτρονικό τσιγάρο. Η αύξηση του καπνίσματος στους εφήβους φτάνει σε ανησυχητικά επίπεδα, παρότι στους ενήλικες μειώνεται. Τα νέα στοιχεία της ευρωπαϊκής έρευνας ESPAD δείχνουν αλματώδη άνοδο μέσα σε πέντε χρόνια.
Άλμα 11% σε πέντε χρόνια
Το ποσοστό των 16χρονων που δηλώνουν πως έχουν καπνίσει εκτινάχθηκε από 43% το 2019 σε 54% το 2024. Τα στοιχεία προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Έρευνα στον Σχολικό Πληθυσμό για τη Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών. Η Ελλάδα ανήκει στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες με αύξηση τόσο στο κλασικό κάπνισμα όσο και στο άτμισμα.
Την ίδια στιγμή το κάπνισμα στους ενήλικες μειώνεται, αν και παραμένει στο υψηλό επίπεδο του 30%. Η αντίφαση οφείλεται στο ότι οι αντικαπνιστικές πολιτικές στοχεύουν στα συμβατικά τσιγάρα, όχι στα νέα προϊόντα.
Γλυκές γεύσεις και influencers στόχος των εταιρειών
Ο Δρ João Breda, επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ στην Ελλάδα, εξηγεί πως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα σακουλάκια νικοτίνης εκμεταλλεύονται κενά στη νομοθεσία. Οι γλυκές γεύσεις, ο ελκυστικός σχεδιασμός και το επιθετικό μάρκετινγκ στα social media απευθύνονται κατευθείαν στους νέους.
Η καπνοβιομηχανία συνεργάζεται με δημοφιλείς δημιουργούς περιεχομένου, χορηγεί μουσικές και gaming εκδηλώσεις, σχεδιάζει συσκευές που μοιάζουν με gadgets. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται σε όλη την Ευρώπη. Οι πρακτικές δεν στοχεύουν τον 55χρονο καπνιστή, αλλά τον 15χρονο έφηβο.
Ανεπαρκείς έλεγχοι σε περίπτερα και e-shops
Οι ηλικιακοί περιορισμοί στην πώληση υπάρχουν στα χαρτιά, αλλά η εφαρμογή τους αποτυγχάνει. Περίπτερα, μικρά καταστήματα και διαδικτυακές πωλήσεις δεν ελέγχονται επαρκώς. Οι έφηβοι προμηθεύονται προϊόντα νικοτίνης εύκολα, είτε απευθείας είτε μέσω φίλων και μεγαλύτερων αδελφών.
Το νομικό πλαίσιο εμφανίζεται αυστηρό, αλλά στην πράξη τα κενά αξιοποιούνται. Η φορολογία, οι αντικαπνιστικοί νόμοι και οι προειδοποιήσεις στις συσκευασίες σχεδιάστηκαν για τα συμβατικά τσιγάρα. Τα σύγχρονα προϊόντα νικοτίνης ξεφεύγουν από τους ελέγχους και φτάνουν στα χέρια των ανηλίκων χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες.
