Το Ιράν κυκλοφόρησε χαρτονόμισμα των 10 εκατομμυρίων ριάλ, που αξίζει μόλις 6,5 ευρώ. Η κίνηση αποκαλύπτει το βάθος της οικονομικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα εν μέσω πολέμου και κυρώσεων.
Υπερπληθωρισμός εκτός ελέγχου
Η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν εξέδωσε το μεγαλύτερο χαρτονόμισμα στην ιστορία της χώρας. Πριν ένα μήνα είχε κυκλοφορήσει το χαρτονόμισμα των 5 εκατομμυρίων ριάλ. Η ταχύτητα με την οποία διπλασιάζεται η ονομαστική αξία δείχνει την κλιμάκωση της κρίσης. Το ριάλ έχασε το 40% της αξίας του από τον περασμένο Ιούνιο. Έφτασε στο ιστορικό χαμηλό των 1,66 εκατομμυρίων ριάλ ανά δολάριο στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο ετήσιος πληθωρισμός ανήλθε στο 47,5% τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με την ιρανική στατιστική υπηρεσία. Τα τρόφιμα και τα ποτά σημείωσαν άνοδο άνω του 105% την ίδια περίοδο. Η κυβέρνηση κατάργησε τις επιδοτήσεις σε ξένο νόμισμα για βασικές εισαγωγές. Αντ’ αυτού, ξεκίνησε πρόγραμμα κουπονιών τροφίμων για 80 εκατομμύρια πολίτες.
Ουρές στα ΑΤΜ και περιορισμοί
Οι Ιρανοί στήνονται σε ουρές μπροστά από τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης. Φοβούνται την κατάρρευση των ηλεκτρονικών συστημάτων και την έλλειψη μετρητών. Οι τράπεζες περιορίζουν τα ποσά που δίνουν σε καθημερινή βάση. Η πίεση αυξήθηκε τις προηγούμενες ημέρες με το Νορούζ, την ιρανική πρωτοχρονιά. Οι πολίτες συνηθίζουν να κάνουν δώρα σε μετρητά κατά την περίοδο των εορτών.
Η Κεντρική Τράπεζα δηλώνει ότι το νέο χαρτονόμισμα εξασφαλίζει την πρόσβαση σε μετρητά. Προσθέτει ότι τα ηλεκτρονικά συστήματα θα παραμείνουν η κύρια πλατφόρμα συναλλαγών. Η πραγματικότητα, όμως, δείχνει έλλειψη εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα.
Κυρώσεις και διαρθρωτικά προβλήματα
Η οικονομία του Ιράν βρίσκεται υπό πίεση εδώ και χρόνια λόγω των αμερικανικών κυρώσεων. Η μείωση των εσόδων από το πετρέλαιο και η συστημική διαφθορά επιδείνωσαν την κατάσταση. Ο πόλεμος των 12 ημερών τον περασμένο Ιούνιο πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις τον Ιανουάριο. Το καθεστώς τις κατέστειλε βίαια, με χιλιάδες νεκρούς.
Η Τεχεράνη προσπαθεί να τιθασεύσει τον υπερπληθωρισμό με κλασικά μέτρα. Τον Νοέμβριο ψηφίστηκε νόμος για κατάργηση τεσσάρων μηδενικών από το ριάλ σε πέντε χρόνια. Η εφαρμογή του μέτρου θα απλοποιήσει τις συναλλαγές, χωρίς να λύσει το δομικό πρόβλημα του πληθωρισμού.
