Κρίσιμη κατάσταση διαμορφώνεται στα Στενά του Ορμούζ, όπου εκατοντάδες πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα. Το Ιράν προωθεί σχέδιο επιβολής τελών διέλευσης που φτάνουν τα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πέρασμα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει την αποστολή αμερικανικών πολεμικών πλοίων για τη συνοδεία πετρελαιοφόρων.
Τέλη διέλευσης και εγκλωβισμένα πλοία
Ιρανοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν νομοθετική πρωτοβουλία για την επιβολή διοδίων στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για άτυπες συμφωνίες και πληρωμές που αγγίζουν τα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά διέλευση. Ιρανός βουλευτής επιβεβαίωσε το ποσό, χωρίς όμως να υπάρχει επίσημη κυβερνητική ανακοίνωση από την Τεχεράνη.
Περίπου 2.000 πλοία με 20.000 ναυτικούς βρίσκονται δυτικά των Στενών, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ). Η ιρανική κυβέρνηση παρουσιάζει τα τέλη ως «αντάλλαγμα ασφάλειας», με τις χώρες να καταβάλλουν κόστος για τη διατήρηση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Το μέτρο προωθείται μετά τις πρόσφατες επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο.
Αμερικανική απάντηση και ιστορικά προηγούμενα
Οι ΗΠΑ εξετάζουν την αποστολή πολεμικών πλοίων για τη συνοδεία πετρελαιοφόρων, σε μια κίνηση που θυμίζει τον «Πόλεμο των Τάνκερ» του 1987. Τότε, το αμερικανικό Ναυτικό είχε αναλάβει την προστασία κουβεϊτιανών πλοίων κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ. Το Κουβέιτ είχε ζητήσει βοήθεια το 1986, αφού η Σοβιετική Ένωση ανταποκρίθηκε πρώτη.
Η Ουάσιγκτον επινόησε σχέδιο αλλαγής σημαίας των κουβεϊτιανών πλοίων σε αμερικανική. Έτσι τα πλοία τέθηκαν υπό την προστασία του αμερικανικού ναυτικού βάσει ομοσπονδιακής νομοθεσίας. Η αποστολή Earnest Will ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1987, αλλά είχε προηγηθεί η επίθεση στη φρεγάτα USS Stark τον Μάιο του ίδιου έτους.
Ιρακινό αεροσκάφος είχε πλήξει το USS Stark με δύο πυραύλους Exocet, με αποτέλεσμα το θάνατο 29 μελών του πληρώματος. Το Ιράκ ζήτησε συγγνώμη, υποστηρίζοντας ότι το πέρασε για ιρανικό στόχο. Το περιστατικό έδειξε πώς τα λάθη στον πόλεμο έχουν καταστροφικές συνέπειες.
Επιπτώσεις στην παγκόσμια ναυτιλία
Ο ΙΜΟ ανακοίνωσε την άμεση δημιουργία ανθρωπιστικού θαλάσσιου διαδρόμου για την ασφαλή διέλευση των εγκλωβισμένων πλοίων. Ο γενικός γραμματέας Αρσένιο Ντομίνγκεζ κάλεσε τα κράτη σημαίας να αποτρέψουν τα πλοία από την ανάληψη περιττού κινδύνου. Δεν έχει τεθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας.
Παραμένει ασαφές εάν το Ιράν θα συναινέσει σε ένα τέτοιο εγχείρημα. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς διέρχεται σημαντικό μέρος του διεθνούς πετρελαίου. Οποιαδήποτε αλλαγή στους όρους διέλευσης ή στο κόστος χρήσης τους θα επηρεάσει άμεσα τις τιμές ενέργειας και τη διεθνή ναυτιλία. Αναλυτές τονίζουν ότι η κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή επιδεινώνεται και χρειάζεται άμεση διπλωματική παρέμβαση.
