# Η εμμηνόπαυση συνδέεται με εγκεφαλικές αλλαγές παρόμοιες με τη νόσο Αλτσχάιμερ
Μια εκτεταμένη επιστημονική μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο φέρνει στο φως ανησυχητικές συνδέσεις μεταξύ της εμμηνόπαυσης και αλλαγών στον εγκέφαλο που μοιάζουν με αυτές της νόσου Αλτσχάιμερ. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychological Medicine, εξέτασε δεδομένα από σχεδόν 125.000 γυναίκες και αποτελεί την πιο εκτεταμένη μέχρι σήμερα στον τομέα αυτό.
Τα ευρήματα ενισχύουν την υπόθεση ότι η απώλεια ορμονών κατά την εμμηνόπαυση μπορεί να εξηγήσει γιατί οι γυναίκες εμφανίζουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο άνοιας σε σχέση με τους άνδρες. Η μελέτη έδειξε σημαντική μείωση στον όγκο της φαιάς ουσίας σε περιοχές του εγκεφάλου που συνήθως επηρεάζονται από τη νόσο Αλτσχάιμερ.
«Οι περιοχές του εγκεφάλου όπου παρατηρήσαμε αυτές τις διαφορές είναι αυτές που τείνουν να επηρεάζονται από τη νόσο Αλτσχάιμερ», δήλωσε η καθηγήτρια Barbara Sahakian από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Η εμμηνόπαυση θα μπορούσε να κάνει αυτές τις γυναίκες ευάλωτες αργότερα», πρόσθεσε.
Κρίσιμες περιοχές του εγκεφάλου υπό πίεση
Η εκτεταμένη ανάλυση, που βασίστηκε σε δεδομένα από το UK Biobank, περιελάμβανε περίπου 11.000 γυναίκες που υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Οι ερευνητές εντόπισαν σημαντικές αλλαγές σε τρεις βασικές περιοχές του εγκεφάλου που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία.
Συγκεκριμένα, η μείωση της φαιάς ουσίας παρατηρήθηκε στον ιππόκαμπο, περιοχή με καθοριστικό ρόλο στη μάθηση και τη μνήμη, στον ενδορινικό φλοιό, ο οποίος είναι απαραίτητος για τον σχηματισμό αναμνήσεων και τον χωρικό προσανατολισμό, και στον πρόσθιο προσαγωγό φλοιό, που συμβάλλει στην προσοχή και στη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Η φαιά ουσία περιλαμβάνει τα σώματα των νευρικών κυττάρων και τους δενδρίτες τους, που επιτρέπουν την επικοινωνία μεταξύ γειτονικών νευρώνων. Η μείωση του όγκου της αποτελεί σημαντικό δείκτη για τη λειτουργία του εγκεφάλου και συνδέεται με διάφορες νευρολογικές παθήσεις.
Η ορμονική υποκατάσταση δεν προστατεύει πλήρως
Ένα από τα πιο εκπληκτικά ευρήματα της μελέτης αφορά την περιορισμένη αποτελεσματικότητα της ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης (HRT) στην πρόληψη των εγκεφαλικών αλλαγών. Παρότι η HRT χορηγείται ευρέως για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης όπως οι εξάψεις και τα προβλήματα ύπνου, δεν φάνηκε να εμποδίζει την απώλεια φαιάς ουσίας.
Ωστόσο, η έρευνα έδειξε ότι οι γυναίκες που λάμβαναν HRT είχαν ελαφρώς βελτιωμένους χρόνους αντίδρασης σε σχέση με εκείνες που δεν έπαιρναν θεραπεία. «Η εμμηνόπαυση φαίνεται να επιταχύνει τη διαδικασία γήρανσης του εγκεφάλου, αλλά η HRT φαίνεται να ‘φρενάρει’, επιβραδύνοντας ελαφρώς τη γήρανση», εξήγησε η δρ Κατερίνα Ζούλσντορφ από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Cambridge.
Παράλληλα, η μελέτη διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που λάμβαναν HRT εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, αν και βαθύτερη ανάλυση έδειξε ότι αυτές οι διαφορές στην ψυχική υγεία υπήρχαν ήδη πριν την έναρξη της θεραπείας.
Ευρύτερες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία
Πέραν των δομικών αλλαγών στον εγκέφαλο, η μελέτη κατέγραψε σημαντικές επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης στην ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής. Οι γυναίκες που είχαν μπει στην εμμηνόπαυση ήταν πιο πιθανό να αναζητήσουν βοήθεια από γιατρό ή ψυχίατρο για άγχος, νευρικότητα ή κατάθλιψη, σε σχέση με εκείνες που δεν είχαν φτάσει σε αυτό το στάδιο.
Επιπλέον, τα προβλήματα ύπνου ήταν σημαντικά πιο συχνά μετά την εμμηνόπαυση. Οι γυναίκες ανέφεραν περισσότερη αϋπνία, μικρότερη διάρκεια ύπνου και συνεχιζόμενη κόπωση, παράγοντες που μπορούν να επιδεινώσουν περαιτέρω τη γνωστική λειτουργία.
«Δεν πρέπει να ντρέπεσαι να ενημερώνεις τους άλλους για το τι περνάς και να ζητάς βοήθεια», τόνισε η συνερευνήτρια δρ Christelle Langley, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αναγνώρισης των πολλαπλών προκλήσεων που συνοδεύουν την εμμηνόπαυση.
Η Michelle Dyson από την Alzheimer’s Society επισήμανε ότι οι γυναίκες αποτελούν περίπου τα δύο τρίτα των ατόμων που ζουν με τη νόσο Αλτσχάιμερ στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ υπενθύμισε ότι υγιεινές συνήθειες όπως η τακτική σωματική άσκηση, η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου άνοιας.
Η έρευνα αυτή ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ ορμονικών αλλαγών και νευρολογικής υγείας, ενώ τονίζει την ανάγκη για περαιτέρω μελέτες που θα παρακολουθήσουν μακροπρόθεσμα τις συμμετέχουσες για να διαπιστωθεί εάν αυτές οι εγκεφαλικές αλλαγές μεταφράζονται τελικά σε αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
