Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει να παίξει το χαρτί της Συνταγματικής Αναθεώρησης σε μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία, με στόχο όχι μόνο τον εκσυγχρονισμό των θεσμών αλλά και την επαναφορά του στο προσκήνιο ενόψει των εκλογών του 2027. Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η κυβέρνηση επιδιώκει να ανακτήσει το χαμένο έδαφος και να επανασυνδεθεί με τον προοδευτικό και κεντρώο χώρο που την είχε στηρίξει στις προηγούμενες εκλογές.
Η στρατηγική της «ολικής επαναφοράς»
Το κυβερνητικό επιτελείο δεν κρύβει ότι η συνταγματική αναθεώρηση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής επαναφοράς του πρωθυπουργού. Μετά από μια περίοδο «αυτογκόλ» και αμφισβητήσεων, ο Μητσοτάκης επιλέγει να εστιάσει σε θέματα που θεωρεί ότι μπορούν να του αποφέρουν πολιτικό όφελος. Ενεργειακές συμφωνίες, η εκλογή Πιερρακάκη στο Eurogroup, η επιστολική ψήφος και τώρα η συνταγματική αναθεώρηση συνθέτουν ένα παζλ πρωτοβουλιών με το βλέμμα στραμμένο στις κάλπες.
«Η Συνταγματική Αναθεώρηση αποτελεί μια εμβληματική περίοδο στην ιστορία του κράτους που μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο, σύγχρονο υπόδειγμα διακυβέρνησης», δήλωσε ο πρωθυπουργός, καλώντας όλα τα κόμματα να συμβάλουν ουσιαστικά στην προσπάθεια αυτή. Ωστόσο, το σύνολο της αντιπολίτευσης έσπευσε να απορρίψει την πρόταση για συναίνεση στην παρούσα Βουλή, επιλέγοντας να «δώσει ραντεβού» στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή.
Τα κρίσιμα άρθρα και το δίλημμα του ΠΑΣΟΚ
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται τρία βασικά άρθρα που θα δοκιμάσουν την αξιοπιστία και τη συνοχή των κομμάτων. Το άρθρο 86 για την ευθύνη των υπουργών, το άρθρο 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και οι διατάξεις για τη δημοσιονομική σταθερότητα αποτελούν τα «καυτά» ζητήματα που θα αναδείξουν τις εσωτερικές αντιφάσεις των κομμάτων.
Ιδιαίτερα το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς στο παρελθόν είχε ζητήσει την αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, ενώ για το άρθρο 16 είχε κάνει «στροφή 180 μοιρών» στην προηγούμενη αναθεώρηση. Στο Μέγαρο Μαξίμου εκτιμούν ότι αυτή είναι η αχίλλειος πτέρνα του ΠΑΣΟΚ και θα την εκμεταλλευτούν για να προσελκύσουν ψηφοφόρους από το κέντρο.
«Θα συνδέσουμε τη μονιμότητα με την αξιολόγηση; Θα βάλουμε στο Σύνταγμα διάταξη που να διασφαλίζει τη δημοσιονομική σταθερότητα; Πώς θα αλλάξουμε το άρθρο 86 με έναν τέτοιο τρόπο ώστε να μην κάνει η Βουλή τον δικαστή;», αναρωτήθηκε ρητορικά ο Μητσοτάκης, θέτοντας τα διλήμματα στα οποία θα κληθούν να απαντήσουν τα κόμματα.
Η μάχη για το κέντρο και η αυτοδυναμία
Η νέα στρατηγική του πρωθυπουργού εστιάζει στην προσέλκυση του κεντρώου ψηφοφόρου, καθώς από τα δεξιά η Νέα Δημοκρατία δεν έχει σημαντικά περιθώρια εκλογικού οφέλους. Για πρώτη φορά, ο Μητσοτάκης έδωσε ονοματεπώνυμο στο εκλογικό δίλημμα, εγκαταλείποντας τη φόρμουλα «Μητσοτάκης ή χάος». «Το δίλημμα είναι Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης ή Κωνσταντοπούλου ή Βελόπουλος», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η επιμονή στην επιδίωξη της αυτοδυναμίας παραμένει κεντρικός άξονας της κυβερνητικής στρατηγικής. «Διεκδικώ την αυτοδυναμία και αυτό θα εξακολουθώ να λέω μέχρι τέλους», τόνισε ο πρωθυπουργός, υπογραμμίζοντας ότι πιστεύει στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις και ότι αυτή θα είναι η επιδίωξη της ΝΔ στις κάλπες του 2027.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση επιδιώκει να αναδείξει το δίλημμα της πολιτικής σταθερότητας ενόψει των εκλογών. «Η σταθερότητα δεν σημαίνει στασιμότητα. Σταθερότητα σημαίνει σταθερές αυξήσεις μισθών και εισοδημάτων, σταθερή βελτίωση στην παιδεία, στην υγεία», επισήμανε ο Μητσοτάκης.
Οι προκλήσεις και οι αντιστάσεις
Παρά τις κυβερνητικές φιλοδοξίες, οι πρώτες αντιδράσεις δεν αφήνουν πολλές ελπίδες για ευρύτερες συναινέσεις. Η αντιπολίτευση, ανεξάρτητα από το αν θεωρεί ότι κάποιες προτάσεις βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση, δεν προτίθεται να διευκολύνει την κυβέρνηση στην παρούσα φάση. Το σκεπτικό είναι ότι μια ευρεία συναίνεση τώρα θα ενίσχυε πολιτικά το κυβερνών κόμμα και θα έδινε «φτερά» στην επόμενη κυβέρνηση.
Σύμφωνα με το συνταγματικό πλαίσιο, όσες διατάξεις λάβουν 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, στην επόμενη αναθεωρητική θα αρκούν 151 ψήφοι για την τροποποίησή τους. Αντίθετα, αν λάβουν 151 ψήφους τώρα, θα χρειαστούν 180 στην επόμενη Βουλή – ένας μηχανισμός που εξηγεί την αρνητική στάση της αντιπολίτευσης.
Στο κυβερνητικό επιτελείο δεν τρέφουν αυταπάτες για τη στάση της αντιπολίτευσης, αλλά εκτιμούν ότι η συζήτηση θα αξιολογηθεί θετικά από το προοδευτικό κεντρώο ακροατήριο. «Θα αναμετρηθούν όλοι με την ιστορία», δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, δίνοντας τον τόνο για τη συνταγματική «μάχη» που έρχεται.
Η Συνταγματική Αναθεώρηση εμφανίζεται έτσι περισσότερο ως εργαλείο πολιτικής τακτικής παρά ως ουσιαστική προσπάθεια θεσμικού εκσυγχρονισμού. Ο Μητσοτάκης στοιχηματίζει ότι θα καταφέρει να διαμορφώσει την πολιτική ατζέντα και να πιέσει τους αντιπάλους του, ενώ ταυτόχρονα θα επαναφέρει σε πρώτο πλάνο τη μεταρρυθμιστική του ατζέντα. Αν το στοίχημα αυτό θα αποδώσει εκλογικά, θα φανεί στις κάλπες του 2027.
